ਦੋ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਛੇ IED ਧਮਾਕੇ, ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਨੇ ਵਧਾਈ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ; ਰੇਲਵੇ ਪਟੜੀਆਂ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ

ਰੋਹਿਤ ਕੁਮਾਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਛੇ ਵੱਡੀਆਂ ਆਈਈਡੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਈਈਡੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਨੇਡ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ, ਆਈਐਸਆਈ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਈਈਡੀ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਲੀਪਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਚਾਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ, ਕਾਰ ਜਾਂ ਸਕੂਟਰ ਬੰਬ ਆਮ ਸਨ। ਇਹ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।

ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਬੀਐਸਐਫ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਖਾਸਾ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰਹਿੰਦ ਅਤੇ ਰਾਜਪੁਰਾ-ਸ਼ੰਭੂ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰੇਲਵੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਹਾਈ ਅਲਰਟ 'ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਫਤਰਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਧਮਾਕੇ ਕਦੋਂ ਹੋਏ?

• ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਪੁਰਾ-ਸ਼ੰਭੂ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜੋ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ, ਸਰਹਿੰਦ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਲ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ।
• ਫਰਵਰੀ 2026 : ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਰਾਇਆ ਪੁਲਿਸ ਚੌਕੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਆਈਈਡੀ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਕਾਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
• ਨਵੰਬਰ-ਦਸੰਬਰ 2025 : ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਵਿੱਚ ਘਨੀਆ-ਕੇ-ਬਾਂਗਰ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੱਕੀ ਆਈਈਡੀ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
• ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਭਾਜਪਾ ਦਫ਼ਤਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰਨੇਡ ਹਮਲਾ (1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026): ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸੈਕਟਰ 37 ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਹੱਥਗੋਲਾ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਈਐਸਆਈ-ਸਮਰਥਿਤ ਮਾਡਿਊਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੰਜ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
• ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਮਲਾ (29-30 ਮਾਰਚ, 2026): ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਿਹਾਤੀ ਦੇ ਭਿੰਡੀ ਸੈਦਾਂ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗ੍ਰਨੇਡ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਦੇ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।

ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੁਝਾਨ ਉਭਰਿਆ

• ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ (ਪੁਲਿਸ, ਬੀਐਸਐਫ, ਫੌਜ) ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹਨ।
• ਰੇਲਵੇ ਪਟੜੀਆਂ ਵਰਗੇ ਜਨਤਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
• ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਅਤੇ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
• ਇਹ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਲੀਪਰ ਸੈੱਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।