ਨਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਅਧਿਆਪਕ; ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਖੋਖਲੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਨ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ?

ਸੁਮੇਸ਼ ਠਾਕੁਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਕੋਲ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਅਧਿਆਪਕ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ ਕਟਾਰੀਆ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ (NCERT) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 4 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਬਜਟ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਵਾਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਕੂਲਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਚਿੰਤਤ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਲਗਭਗ 30,000 ਤੋਂ 32,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ।

11 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਕਾਰਨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਨਿਯੁਕਤੀ

ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 9ਵੀਂ ਅਤੇ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ, ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ, ਪ੍ਰਚੂਨ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ 11 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ।

ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ

ਇਸ ਐਲਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ ਵਰਦੀਆਂ ਪਹਿਨਣਗੇ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਨੇ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸਾਬਕਾ ਸਿੱਖਿਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਰਸੁਹਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।

ਮਾਰਚ 2026 ਤੱਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਚਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ NCERT ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਮਾਰਚ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਬਜਟ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ NCERT ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।

ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਬਜਟ NCERT ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜੁਆਇਨਿੰਗ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਜੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ।

ਦੇਵੇਂਦਰ ਸ਼ਰਮਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ