AC ਕਿਉਂ ਫਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੀਏ ਸੁਰੱਖਿਅਤ? ਦਿੱਲੀ ਹਾਦਸੇ ’ਚ 9 ਮੌਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਵੱਡੀ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਵਿਵੇਕ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ (AC) ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੀ ਹਾਂ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ AC ਵਿੱਚ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲੀ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 9 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ AC ਕਿਉਂ ਫਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Sun, 03 May 2026 12:20 PM (IST)
Updated Date: Sun, 03 May 2026 12:26 PM (IST)
ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਵਿਵੇਕ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ (AC) ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੀ ਹਾਂ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ AC ਵਿੱਚ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲੀ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 9 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ AC ਕਿਉਂ ਫਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
AC ਫਟਣ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਫਾਲਟ (ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ):
ਗੀਜ਼ਰ ਵਾਂਗ AC ਵੀ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਉਪਕਰਨ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੀ ਵਾਇਰਿੰਗ ਪੁਰਾਣੀ, ਢਿੱਲੀ ਜਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਰਟ ਸਰਕਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਓਵਰਲੋਡਿਡ ਸਾਕਟ (ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਝ ਹੋਵੇ) ਵਿੱਚ AC ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਓਵਰਹੀਟਿੰਗ
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ AC ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਧੂੜ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੂਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਪ੍ਰੈਸਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਜਲਦੀ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਗੈਸ ਲੀਕੇਜ
ਜੇਕਰ AC ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਹੋਈ ਗੈਸ ਲੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੀ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਰਵਿਸਿੰਗ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਸਤੀ/ਗਲਤ ਗੈਸ ਭਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇਨਟੇਨੈਂਸ ਦੀ ਕਮੀ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ AC ਦੀ ਸਰਵਿਸ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਗੰਦੇ ਫਿਲਟਰ, ਬਲਾਕ ਹੋਈਆਂ ਕੋਇਲਾਂ ਅਤੇ ਜਾਮ ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ ਮਸ਼ੀਨ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਓਵਰਹੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਸਸਤੇ ਪਾਰਟਸ
ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ AC ਵਿੱਚ ਲੋਕਲ ਜਾਂ ਘਟੀਆ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦੇ ਪਾਰਟਸ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਡਿਫੈਕਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਅਚਾਨਕ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੰਪ੍ਰੈਸਰ ਜਾਂ ਕੈਪੈਸੀਟਰ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ 'ਤੇ ਧਮਾਕੇ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਖੁਦ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੀਏ ਸੁਰੱਖਿਅਤ?
ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਵਿਸ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਓ: ਸੀਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਤੋਂ AC ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸਹੀ ਵਾਇਰਿੰਗ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਾਵਰ ਲਾਈਨ: AC ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਸਰਕਟ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦੀ ਵਾਇਰਿੰਗ ਹੋਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਤੋਂ AC ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੋ।
ਲਗਾਤਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਨਾ ਚਲਾਓ: AC ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰੇਕ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਸ਼ੀਨ ਠੰਢੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਓਵਰਹੀਟਿੰਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੈਸ ਲੀਕੇਜ ਜਾਂ ਅਜੀਬ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰੋ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼: ਜੇਕਰ AC ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਬਦਬੂ ਆਵੇ, ਅਜੀਬ ਆਵਾਜ਼ ਨਿਕਲੇ ਜਾਂ ਕੂਲਿੰਗ ਅਚਾਨਕ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਚੈੱਕ ਕਰਵਾਓ।
ਫਿਲਟਰ ਅਤੇ ਵੈਂਟਸ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ: ਫਿਲਟਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਂਟਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦਾ ਵਹਾਅ (Airflow) ਵਧੀਆ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਤੇ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਚੋਣ: ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਹੀ ਸਲਾਹ ਲਓ। ਸਸਤੀ ਸਰਵਿਸ ਜਾਂ ਅਣਪਛਾਤੇ ਮਕੈਨਿਕਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।