IAS ਤੇ PCS ਅਫਸਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ ਫਰਕ, ਜਾਣੋ ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਆਨਲਾਈਨ ਡੈਸਕ : IAS ਅਤੇ PCS ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਯੂਨੀਅਨ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (UPSC) ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (PCS) ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।

ਦੋਵਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੈ

ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚਲਾ ਫਰਕ ਦੱਸਾਂਗੇ। ਇਹਨਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ।

IAS ਅਫਸਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਨਾ ਹੈ

ਯੂਨੀਅਨ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (UPSC) ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ, ਜੋ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਈ ਜਾਂ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਲਿਮ, ਮੇਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੀਖਿਆ

ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਪਰ ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਪੇਪਰ ਦੋ CSAT ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਮੈਥ ਦੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪੇਪਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਇਮਤਿਹਾਨ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਮੇਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪੇਪਰ ਅਤੇ ਦੋ ਵਿਕਲਪਿਕ ਪੇਪਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਅੰਤਮ ਸੂਚੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ PCS

ਪੀਸੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਨ ਲਈ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਬੰਧਤ ਰਾਜ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੀਸੀਐਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੀਸੀਐਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਮਈ ਤੋਂ ਜੂਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਲੇਬਸ ਵੀ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ UPSC ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜ ਬਾਰੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

IAS ਅਤੇ PCS ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ

• ਆਈਏਐਸ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀਸੀਐਸ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਆਈਏਐਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀਸੀਐਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਆਈਏਐਸ ਠੇਕੇ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੀਸੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਠੇਕੇ ’ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੀਸੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਆਈਏਐਸ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਐਸਡੀਐਮ ਜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀਸੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀਸੀਐਸ ਦੀਆਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।