ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੇ ਹੁਣ ਈਰਾਨ... ਚੀਨ ਦੇ ਬਣੇ ਹਥਿਆਰ ਕਿਉਂ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਫੇਲ੍ਹ?

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੀਨੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸਸਤਾ ਪਰ ਓਨਾ ਹੀ ਕਾਰਗਰ ਬਦਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਹਾਲੀਆ ਲੜਾਈਆਂ 'ਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਚਾਹੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਵੇ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ 'ਚ ਮਾਦੁਰੋ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਹੁਣ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਯੂਐੱਸ.-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਹੋਵੇ, ਬੀਜਿੰਗ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾਕਾਮ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਬੈਟਲ-ਟੈਸਟਿਡ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ" ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚ ਹੁਣ ਘਟੀਆ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਚੀਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਫੌਜਾਂ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਦੇਖਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਹਿਮੋਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੇ YLC-8E "ਐਂਟੀ-ਸਟੀਲਥ" ਰਡਾਰ ਅਤੇ HQ-9 ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਯੂਐੱਸ ਡੈਲਟਾ ਫੋਰਸ ਦੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ JY-27A ਰਡਾਰ ਅਤੇ HQ-9 ਬੰਦ ਸਨ। ਈਰਾਨ 'ਚ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੇ ਗਏ HQ-9B ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ F-35 ਸਟੀਲਥ ਹਮਲਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਟੁੱਟ ਗਏ।

ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ

ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਾਕਾਮੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਗੜਬੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਸਿਸਟਮ 'ਚ ਖ਼ਰਾਬੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹਨ। 7 ਮਈ, 2025 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲਗਾਮ 'ਚ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ (IAF) ਨੇ LoC ਪਾਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੋਸ ਸੁਪਰਸੋਨਿਕ ਕਰੂਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਏਅਰ-ਲਾਂਚਡ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਨੌਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਿਲਟਰੀ ਬੇਸ ਅਤੇ ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕੈਂਪਾਂ 'ਤੇ ਸਟੀਕ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ।

23 ਮਿੰਟ ਦੇ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ 'ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ SEAD (ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਏਅਰ ਡਿਫੈਂਸ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ) ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚੀਨ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਡਿਫੈਂਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਆਪਣੇ 82% ਹਥਿਆਰ ਚੀਨ ਤੋਂ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ 70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ 'ਚ ਚੁਨੀਅਨ ਏਅਰ ਬੇਸ 'ਤੇ YLC-8E ਐਂਟੀ-ਸਟੀਲਥ ਰਡਾਰ ਲਗਾਇਆ। ਚੀਨ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਰਡਾਰ ਦੀ ਡਿਟੈਕਸ਼ਨ ਰੇਂਜ 450 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਰਾਫੇਲ ਵਰਗੇ ਸਟੀਲਥ ਟਾਰਗੇਟ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਸੈਂਸੀਟਿਵਿਟੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਐਂਟੀ-ਜੈਮਿੰਗ ਹੈ।

ਫਿਰ ਵੀ IAF ਦੇ ELM-2090U ਗ੍ਰੀਨ ਪਾਈਨ ਰਡਾਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰੋਲਰ ਵਰਗੇ EW (ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਵਾਰਫੇਅਰ) ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਿਮੋਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਬਿਨਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕੀਆਂ। ਲਾਹੌਰ ਦਾ HQ-9 SAM, ਜੋ ਰੂਸ ਦੇ S-300 ਸਿਸਟਮ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਖ਼ਰਾਬ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ EW ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ AR-1 ਲੇਜ਼ਰ-ਗਾਈਡਿਡ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਵਿੰਗ ਲੂੰਗ-II ਡਰੋਨਾਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਕਾਸ਼-NG ਅਤੇ MRSAM ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ 'ਚ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। PAF ਦੇ JF-17 ਤੋਂ ਦਾਗੀ ਗਈ PL-15E ਏਅਰ-ਟੂ-ਏਅਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਗਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹੀ-ਸਲਾਮਤ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਰੌਕਟ ਮੋਟਰ 'ਚ ਕਮੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਈਡੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ।

ਖ਼ਰਾਬ ਸਟੀਲਥ ਡਿਟੈਕਸ਼ਨ (YLC-8E ਨੇ F-35 ਡਿਟੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਪਰ ਡਿਕੌਏ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ), ਹੌਲੀ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਅਪਡੇਟ ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਲੀ ਕੌਂਬੈਟ ਹਾਰਡਨਿੰਗ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਕਾਮੀਆਂ ਨੇ ਚੀਨੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਸੀ ਏਅਰ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਵਾਰਫੇਅਰ 'ਚ ਦਬਦਬੇ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਬਣੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ 'ਚ ਮਾਦੁਰੋ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਯੂਐੱਸ ਆਪਰੇਸ਼ਨ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ 'ਚ ਵੀ ਚੀਨੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਦੇਖੀ ਗਈ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ "ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਐਬਸੋਲਿਊਟ ਰਿਜ਼ੌਲਵ" ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕਾਰਾਕਸ 'ਚ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤਾਕਤਵਰ ਨੇਤਾ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੁਰੋ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਗੋਲੀ ਚਲਾਏ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਸਟੀਲਥ MH-60M ਬਲੈਕ ਹਾਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਰਾਹੀਂ ਡੈਲਟਾ ਫੋਰਸ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਡਿਫੈਂਸ ਦੇ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਟਾਰਗੇਟ ਨੂੰ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਏਅਰ ਡਿਫੈਂਸ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚੀਨੀ JY-27A ਰਡਾਰ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। 2019 ਤੋਂ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ 22 ਚੀਨੀ ਰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 60% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੇਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਫਲਾਈਨ ਸਨ। ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਡਿਟੈਕਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਐਡਵਾਂਸਡ ਜੈਮਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ।

ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ HQ-9B ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ

ਯੂਐੱਸ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਬਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੇ HQ-9B SAM ਨੇ 260 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰੇਂਜ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ 'ਚ ਸਟੀਲਥ F-35 ਅਤੇ AGM-158C LRASM ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਇਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ।

ਇਸ ਦੇ ਰਡਾਰ ਕਵਰੇਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਛੇਦ (ਬਲਾਈਂਡ ਸਪਾਟ) ਹੋਣ ਕਾਰਨ F-35 ਜਹਾਜ਼ 50 ਨੌਟੀਕਲ ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਆ ਗਏ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਿਰਫ਼ 30 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਮਹਾਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ HQ-9 ਦੀ ਫਿਕਸਡ ਲਾਂਚ ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈਆਂ। ਮਲਬੇ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸੀਕਰਸ ਅਮਰੀਕੀ ਵਾਈਡ-ਬੈਂਡ ਜੈਮਰਾਂ ਅੱਗੇ ਬੇਵੱਸ ਸਨ।