'ਪਹਿਲਗਾਮ ਹਮਲਾ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ, 4 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚੀ ਗਈ ਸੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼', NIA ਜਾਂਚ ’ਚ ਹੋਏ ਕਈ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖ਼ੁਲਾਸੇ
2025 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪਹਿਲਗਾਮ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੋ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਫ਼ੋਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 2021 ਵਿੱਚ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੇਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਪ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਕਰਾਚੀ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Mon, 01 Jun 2026 04:16 PM (IST)
Updated Date: Mon, 01 Jun 2026 04:18 PM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ। 2025 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪਹਿਲਗਾਮ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੋ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਫ਼ੋਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 2021 ਵਿੱਚ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੇਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਪ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਕਰਾਚੀ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਿਲਗਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 26 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੰਦੂ ਸੈਲਾਨੀ ਸਨ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਮਲੇ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ, ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮੋਰਟਾਰ ਫਾਇਰਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਫ਼ੌਜੀ ਤਣਾਅ ਰਿਹਾ।
ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਹਨ ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਹਮਲਾ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਐੱਨ.ਆਈ.ਏ. ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਫ਼ੋਨ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ੋਨ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਬੰਦ ਪਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹੁਣ ਜਾਂਚ ਦਾ ਫੋਕਸ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਮਹਾਦੇਵ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਤਿੰਨ ਅੱਤਵਾਦੀ
ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾਚੀਗਾਮ ਵਿੱਚ 'ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਮਹਾਦੇਵ' ਦੌਰਾਨ ਤਿੰਨ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ — ਸੁਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ, ਹਬੀਬ ਤਾਹਿਰ ਉਰਫ਼ ਜਿਬਰਾਨ ਅਤੇ ਹਮਜ਼ਾ ਅਫ਼ਗਾਨੀ — ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਸੀ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਦੋ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਬਰਾਮਦ ਹੋਏ, ਜੋ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਕੜੀ ਸਾਬਤ ਹੋਏ।
ਪਹਿਲਗਾਮ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਾਓਮੀ ਰੈਡਮੀ (Xiaomi Redmi) ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਦੋ ਫ਼ੋਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 'ਰੈਡਮੀ 9T' ਜੋ 2021 ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ 'ਰੈਡਮੀ ਨੋਟ 12' ਜੋ 2023 ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਫ਼ੋਨਾਂ ਦਾ ਲਿੰਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
IMEI ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ
ਫ਼ੋਨ ਦੇ IMEI ਨੰਬਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ 'ਸ਼ਾਓਮੀ ਗਲੋਬਲ' ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹਿਸਟਰੀ ਮੰਗੀ ਗਈ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਰੈਡਮੀ 9T ਫ਼ੋਨ ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਹੁੰਚੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖੇਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਪ ਕਰਾਚੀ ਦੀ 'ਟੈਕ ਸਿਰਾਤ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ' ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਿਕਾਰਡ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਖੇਪ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਵਿੱਚ 'ਫੇਸਲ ਬੈਂਕ' ਦਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਹੈ। ਡਿਲੀਵਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਵੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਸੀ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਅਕਸਰ ਆਯਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈਟਰ ਆਫ਼ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਦਰਾਮਦ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਦਾ ਨਾਮ ਹੋਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਫੇਸਲ ਬੈਂਕ ਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆਇਆ ਸਾਹਮਣੇ
ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਸ ਲਈ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਫੇਸਲ ਬੈਂਕ ਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਖਾਤੇ ਇਸ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਬੈਂਕ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗਦਿਆਂ ਹੀ ਸਬੰਧਤ ਖਾਤਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਰੈਡਮੀ 9T ਫ਼ੋਨ ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਪਰ ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਦੇ ਚਾਲੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਕੋਈ ਕਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਸਿਮ ਪਾਈ ਗਈ। 2025 ਵਿੱਚ ਇਹ ਫ਼ੋਨ ਅਚਾਨਕ ਐਕਟਿਵ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਹਿਲਗਾਮ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਮਿਲਿਆ।
ਦੂਜਾ ਫ਼ੋਨ ਵੀ ਉਸੇ ਪੈਟਰਨ 'ਤੇ
ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਸੰਜੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਹੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਇੱਕ ਫ਼ੋਨ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸੰਜੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਪਰ ਦੂਜਾ ਫ਼ੋਨ ਵੀ ਲਗਪਗ ਇਸੇ ਪੈਟਰਨ 'ਤੇ ਚੱਲਿਆ।
ਰੈਡਮੀ ਨੋਟ 12 ਨੂੰ 2023 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੀ 'ਏਅਰ ਲਿੰਕ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ' ਨੇ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਆਯਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਫ਼ੋਨ ਵੀ ਕਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਐਕਟਿਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲੌਂਗ-ਰੇਂਜ ਰੇਡੀਓ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ ਗੱਲਬਾਤ
ਦੋਵੇਂ ਫ਼ੋਨ ਵੱਖ-अलग ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਯਾਤ ਹੋਏ, ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬੰਦ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਇੱਕ ਹੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮੋਡੀਊਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ। ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਫ਼ੋਨਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕਾਲ ਰਿਕਾਰਡ, ਮੈਸੇਜ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਚੈਟ ਜਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਡੇਟਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ ਲੌਂਗ-ਰੇਂਜ ਰੇਡੀਓ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ (Long-range radio communication) ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਜਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।