ਭਾਰਤ 'ਚ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦਾ ਸੰਕਟ, ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਿਖਾਈ ਸਮਝਦਾਰੀ, ਟਰੰਪ ਦੀ 'ਛੋਟ' ਦਾ ਖੂਬ ਚੁੱਕਿਆ ਫਾਇਦਾ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਗ (Iran-US War) ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil Supply) ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਘਨ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 15% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦਰਾਮਦ (Import) 90% ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ। 'ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ' ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਉਛਾਲ ਆਇਆ।

ਇਹ ਉਛਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਛੋਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੂਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੇ ਅੰਗੋਲਾ, ਗੈਬਨ, ਘਾਨਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗੋ ਵਰਗੇ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਧਾਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੱਲ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀਮਤ ਹੀ ਰਿਹਾ।

LPG ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ

ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ 'ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼' ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸ (LPG) ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ 40% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਲਐਨਜੀ (LNG) ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਦਲਵੇਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਐਲਪੀਜੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਸੀਮਤ ਕਰਕੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ 33 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰੇਲੂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਗਈ।

ਕੇਪਲਰ ਦੇ ਐਨਾਲਿਸਟ ਸੁਮਿਤ ਰਿਤੋਈਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਨਾਲ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਅਤੇ ਯੂਏਈ (UAE) ਦੀ ਹਬਸ਼ਾਨ-ਫੁਜੈਰਾਹ ਲਾਈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਵੇਂ ਮਾਰਗਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅੰਸ਼ਕ ਸਪਲਾਈ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਰਿਤੋਈਆ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੋਂ ਸੰਭਾਵੀ ਵਾਧੂ ਸਪਲਾਈ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਸਬੰਧੀ ਜੋਖਮ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਕਤਰ ਐਨਰਜੀ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਅਚਾਨਕ ਸੰਕਟ (ਫੋਰਸ ਮੇਜ਼ਰ) ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਘਨਾਂ ਕਾਰਨ ਕਤਰ ਤੋਂ ਐਲਐਨਜੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ 92% ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਮੀ ਦੀ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਰਪਾਈ ਅਮਰੀਕਾ, ਓਮਾਨ, ਅੰਗੋਲਾ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ ਵਧਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।