ਪੁਲਾੜ 'ਚ ਲੱਗੇਗਾ 'ਜਾਮ', ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਲਾਈਟਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਲੇਟ; ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਦਸਤਕ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬ ਮੌਸਮ, ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀ ਜਾਂ ਹੜਤਾਲਾਂ ਕਾਰਨ ਉਡਾਣਾਂ ਅਕਸਰ ਲੇਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ (Space) ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮਲਬਾ ਵੀ ਉਡਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। 'ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਰਿਪੋਰਟਸ' ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ (Satellites) ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਮਲਬਾ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰਾ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ?

ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਰੌਕੇਟ ਦੇ ਮੁੜ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ (ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਖਰਾਬ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਭਾਵਨਾ 26 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਅੰਕੜੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਸਿੱਧੇ ਮਲਬੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣਗੇ। ਸਗੋਂ, ਇਹ ਉਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰੌਕੇਟ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਵਾਈ ਰਸਤੇ (Airspace) ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਯਾਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਰਸਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਮਲਬੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਯਾਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਹਵਾਈ ਮਾਰਗ ਬੰਦ ਕਰਨੇ ਪਏ, ਤਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਅਫਰਾ-ਤਫਰੀ ਮਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ

ਗਲੋਬਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਲਾਂਚ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ:

ਸਾਲ 2030 ਤੱਕ: 58,000 ਤੋਂ 70,000 ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2050 ਤੱਕ: ਗਲੋਬਲ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਔਸਤਨ 3.5 ਤੋਂ 4.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਮਲਬੇ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮਲਬੇ ਕਾਰਨ ਉਡਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ?

ਜਨਵਰੀ 2025: ਸਪੇਸ-ਐਕਸ (SpaceX) ਰੌਕੇਟ ਦੇ ਮੁੜ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਮਲਬਾ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ 'ਕਵਾਂਟਾਸ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼' ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਡਾਣਾਂ 6 ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਲੇਟ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਦਸੰਬਰ 2025: ਚੀਨੀ ਰੌਕੇਟ 'ਝੁਕੇ-3' (Zhuque-3) ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਮਲਬਾ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੈੱਡ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਾਲ 2022: ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਰੌਕੇਟ ਦਾ ਮਲਬਾ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸੈਂਕੜੇ ਉਡਾਣਾਂ ਦੇਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।