ISRO ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ: ਪੁਲਾੜ 'ਚ ਗੁਆਚਿਆ DRDO ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ 'Anvesha', 16 ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਖ਼ਤਰੇ 'ਚ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ISRO) ਨੇ ਅੱਜ PSLV-C62/EOS-N1 ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ DRDO ਵੱਲੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤਿ ਗੁਪਤ ਹਾਈਪਰਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ 'ਅਨਵੇਸ਼ਾ' ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਪਰ PS3 ਪੜਾਅ (stage) 'ਤੇ ਆਈ ਖਰਾਬੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ PSLV ਰਾਕੇਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।

ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 10:18 ਵਜੇ ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਪੁਲਾੜ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਵਾਲੇ PSLV-C62 ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 'ਅਸਾਧਾਰਨ ਭਟਕਾਅ' (deviation) ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ EOS-N1 ਅਤੇ 'ਅਨਵੇਸ਼ਾ' ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ 16 ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਅੱਧ ਵਿਚਾਲੇ ਲਟਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਵੀ. ਨਾਰਾਇਣਨ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਕੇਟ ਆਪਣੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ।

'ਅਸਫਲ' ਐਲਾਨਣ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਗੁਰੇਜ਼

ਇਸਰੋ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਵੀ. ਨਾਰਾਇਣਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਵੇਰਵੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰੇਗੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਜਾਂ ਅਸਫਲ ਐਲਾਨਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ।

ਇਸਰੋ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਂਚਿੰਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹੇ। ਚਾਰ ਪੜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕੇਟ, ਪੋਲਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਨੇ ਆਮ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਕੇਟ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਭਟਕਾਅ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਮਿਥੇ ਹੋਏ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧ ਸਕਿਆ। 64 ਲਾਂਚਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।

ਮਿਆਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਰੋ ਨੇ 2025 ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਸਫਲਤਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਕਦੇ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਅਣਜਾਣ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸਰੋ ਨੇ 2026 ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਂਚਿੰਗ ਵਜੋਂ PSLV-C62 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

PSLV-C62 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 16 ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ EOS-N1 ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ (DRDO) ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ 'ਅਨਵੇਸ਼ਾ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੁਣ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਟਕ ਗਏ ਹਨ।