ਲਖਨਵੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਵਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸਾਂਭੀ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਵੀ ਸਮੋਈ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲਖਨਵੀ 'ਬਾਸਕਟ ਚਾਟ' ਦਾ ਜਾਇਕਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਰਤਗੰਜ, ਚੌਂਕ, ਚਟੋਰੀ ਗਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਚਾਟ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਸਕਟ ਚਾਟ ਹੈ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਖਾਓਗੇ, ਤਾਂ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਜੀਅ ਚਾਹੇਗਾ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੀ ਲਖਨਊ ਦੀ ਚਾਟ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ 2023 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ (UNESCO) ਵੱਲੋਂ 'ਕ੍ਰਿਏਟਿਵ ਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਗੈਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਲਖਨਊ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀ ਕਨਿਕਾ ਗਦਿਓਕ ਨੇ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਮਾਸਟਰਸ਼ੈਫ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ-2026 ਵਿੱਚ 'ਕਟੋਰੀ ਚਾਟ' (ਬਾਸਕਟ ਚਾਟ) ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿਅੰਜਨ ਨੇ ਬਟਰਫਲਾਈ ਟਰਾਊਟ, ਆਕਸ-ਟੇਲ ਰੈਵੀਓਲੀ ਅਤੇ ਬਟੇਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਕੁਰਕੁਰੇ ਪੈਟੀ ਅਤੇ ਚਟਪਟੀ ਚਟਨੀ ਦੇ ਸੁਆਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਹ ਵਿਅੰਜਨ ਆਲੂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਖਾਣ ਯੋਗ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਭੱਲੇ, ਪਾਪੜੀ, ਉਬਲੇ ਮਟਰ, ਦਹੀਂ, ਮਸਾਲੇ, ਸੇਵ ਅਤੇ ਅਨਾਰ ਦੇ ਦਾਣੇ ਆਦਿ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਲਖਨਵੀ ਚਾਟ ਦਾ ਰਾਜਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਾਟ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਿਸੇ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਰੈਸਿਪੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਇਤਫ਼ਾਕ ਹੈ। ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਖਨਊ ਦੇ ਸ਼ੈੱਫ ਹਰਦਿਆਲ ਮੌਰਿਆ ਆਲੂ ਦੇ ਲੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਗਰਮ ਕੜਾਹੀ ਉੱਤੇ ਆਲੂ ਦੇ ਲੱਛੇ ਚਿਪਕ ਗਏ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ 'ਟੋਕਰੀ' ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਲਖਨਊ ਦੀ 'ਬਾਸਕਟ ਚਾਟ' ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਅੱਜ ਹਾਲਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਚਾਟ ਦਾ ਅਨੰਦ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਮਈ 2023 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਲਖਨਊ ਦੀ ਚਾਟ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ— "ਜਦੋਂ ਖਾਣੇ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਚਾਟ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਦਾ ਨਾਮ ਆਉਣਾ ਵੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਹੈ।"
ਯੂਨੇਸਕੋ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਨੂੰ ਆਪਣੀ 'ਕ੍ਰਿਏਟਿਵ ਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਗੈਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀ' ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਲਖਨਊ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਲਖਨਊ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।