ਸਾਵਧਾਨ! ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹੈ 'ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ', ਦੇਰ ਰਾਤ ਖਾਣਾ ਤੇ ਸੁਸਤ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਬਣੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 22 ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਲਿਵਰ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਧਾਰਨ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। 'ਵਿਸ਼ਵ ਲਿਵਰ ਦਿਵਸ' ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਵਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਗੜਬੜੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ MASLD ਦੀ ਵਧਦੀ ਸਮੱਸਿਆ

ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਡਿਸਫੰਕਸ਼ਨ-ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਸਟੇਟੋਟਿਕ ਲਿਵਰ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (MASLD) ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਸਤ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ, ਖ਼ਰਾਬ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਜੋਖਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਲਿਵਰ ਐਂਡ ਬਾਇਲਰੀ ਸਾਇੰਸਜ਼ (ILBS) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਐਸ.ਕੇ. ਸਰਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਬੋਝ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਬੂਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰੁਝਾਨ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਅੰਕੜੇ

ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਡਾ. ਸਰਿਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 56% ਨੂੰ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਪਾਈ ਗਈ। ਹਰ ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 11% ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਦੁਬਲੇ-ਪਤਲੇ ਸਨ। ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਟਾਪੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਦਰ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਇਹ 15% ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਜੋਖਮ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹੈ MASLD?

ਮੈਕਸ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਸਾਕੇਤ ਦੇ ਡਾ. ਸੰਜੀਵ ਸੈਗਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ MASLD ਮੋਟਾਪਾ, ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼) ਅਤੇ ਅਸਧਾਰਨ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕਾਂ ਕਾਰਨ ਲਿਵਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੋਜ, ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ, ਸਿਰੋਸਿਸ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਲਿਵਰ ਕੈਂਸਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੀ.ਐਸ.ਆਰ.ਆਈ. ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡਾ. ਭੂਸ਼ਣ ਭੋਲੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ 'ਪਰਫੈਕਟ ਸਟੋਰਮ' ਦੱਸਿਆ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ, ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ, ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਹੀਣਤਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਗੜਬੜੀਆਂ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਲਗਭਗ ਹਰ ਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਚ MASLD ਜਾਂ ਵਧੇ ਹੋਏ ਲਿਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

SMILES ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ: 18-25 ਸਾਲ ਦੇ 43,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਸੁਸਤ ਵਿਵਹਾਰ ਆਮ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਲਗਭਗ 40% ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 40 ਮਿੰਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੇ।

2025 ਦਾ ਅਧਿਐਨ: ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 13,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੀ ਦਰ 68% ਤੱਕ ਪਾਈ ਗਈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੀ ਗਈ।

ਵਾਯੂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ: ਡਾ. ਭੋਲੇ ਨੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ PM2.5 ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਵਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।

ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਧਾਉਣੀਆਂ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।