ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਤੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟ ਅਤੇ AI ਤਕ... ਭਾਰਤ-ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚਾਲੇ 6 ਵੱਡੀਆਂ ਡੀਲਜ਼ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਮੋਹਰ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਨਵਰ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚਾਲੇ ਛੇ ਅਹਿਮ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਸ ਦੁਵੱਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਦੋ ਦਿਨਾ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ (MEA) ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਭਾਰਤ-ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ ਰਹੀ।

ਗੱਲਬਾਤ 'ਚ ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ, ਰੱਖਿਆ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਹਿਯੋਗ, ਊਰਜਾ, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਸਰੋਤ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਰਗੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਦੋਵਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ।

ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ?

ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਦੁਵੱਲੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਪੱਤਰਾਂ (MoU) ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਵਿਕਾਸ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਦਵਾਈ, ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸਹਿਯੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ, ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮਝੌਤੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਤਿਰੂਵੱਲੂਵਰ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਵਣਜ ਦੂਤਾਵਾਸ

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (University Malaya) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿਰੂਵੱਲੂਵਰ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਿਰੂਵੱਲੂਵਰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਮਿਲ ਕਵੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਤਿਰੂਵੱਲੂਵਰ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚਾਲੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੇ ਜਨਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਣਜ ਦੂਤਾਵਾਸ (Consulate) ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜਦੂਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮਿਲ ਸਕਣਗੀਆਂ।

ਆਯੁਰਵੇਦ, ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ

ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸਾਈਬਰਜਯਾ ਅਤੇ ITRA ਜਾਮਨਗਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਖਾਸ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਈਵਾਲੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਦਵਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗੀ।

ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ NPCI ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ (NIPL) ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ PayNet ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਵੱਲੀ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ UPI ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਸਤਾ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇਗਾ।

ਵਾਤਾਵਰਨ ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ

ਇਕ ਹੋਰ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਨੇ 'ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਗ ਕੈਟ ਅਲਾਇੰਸ' 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਵੱਡੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ (ਸ਼ੇਰ, ਚੀਤੇ ਆਦਿ) ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 10ਵੇਂ ਭਾਰਤ-ਮਲੇਸ਼ੀਆ CEO ਫੋਰਮ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਵਪਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ, ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।