ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੰਡਕਾ 'ਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੈਰੀਅਰ-ਲੈੱਸ ਟੋਲ: ਕਿਵੇਂ ਕੱਟੇ ਜਾਣਗੇ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ FASTag ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਕਾ-ਬੱਕਰਵਾਲਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੂਰਨ 'ਬੈਰੀਅਰ-ਲੈੱਸ' (ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ) ਟੋਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਹੁਣ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਟੋਲ 'ਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਬੈਰੀਅਰ ਮਿਲੇਗਾ, ਨਾ ਲੰਬੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਰੁਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਟੋਲ ਟੈਕਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਰੀਅਰ-ਲੈੱਸ ਟੋਲ ਦਾ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਖ਼ਾਸ ਹੈ? ਆਓ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਿਸਟਮ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਾਂ...

"ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮਲਟੀ-ਲੇਨ ਫ੍ਰੀ ਫਲੋ (MLFF) ਬੈਰੀਅਰ-ਲੈੱਸ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਸਿਸਟਮ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਹੋਰਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਆਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਬਾਲਣ (fuel) ਦੀ ਵੀ ਬਚਤ ਹੋਵੇਗੀ।"

— ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਮੰਤਰੀ

---

ਰਵਾਇਤੀ ਟੋਲ ਨਾਲੋਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ?

ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਕਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਰੀਅਰ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਮਲਟੀ-ਲੇਨ ਫ੍ਰੀ ਫਲੋ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੈਰੀਅਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵਾਹਨ ਆਪਣੀ ਆਮ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਤੋਂ ਲੰਘ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਟੋਲ ਟੈਕਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?

ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ‘ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟ ਰਿਕੋਗਨੀਸ਼ਨ’ ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ RFID ਰੀਡਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਹਨ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਸੈਂਸਰ ਫਾਸਟੈਗ (FASTag) ਅਤੇ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਕੇ ਵਾਲਿਟ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।

ਕੀ ਇਹ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਧੁੰਦ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ?

ਹਾਂ, ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੈਮਰੇ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ (Infrared) ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ, ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟ ਅਤੇ ਫਾਸਟੈਗ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ (accuracy) 99 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।

ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ਹੈ?

• ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਬਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

• ਟੋਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ 4% ਤੱਕ ਦੀ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

• ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ (ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ) ਘਟਦਾ ਹੈ।

ਕੀ FASTag ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਰਹੇਗਾ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਫਿਲਹਾਲ FASTag ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਕੈਮਰੇ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਭੁਗਤਾਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਸਟੈਗ ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕੀਤੇ ਖਾਤੇ ਤੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ FASTag ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੈਲੇਂਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?

• ਜੇਕਰ ਫਾਸਟੈਗ ਵਿੱਚ ਬੈਲੇਂਸ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਈ-ਨੋਟਿਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੁਗਤਾਨ ਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਦੁੱਗਣਾ ਟੋਲ ਵਸੂਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

• ਫਾਸਟੈਗ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਿਸਟਮ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟ ਰਾਹੀਂ ਵਾਹਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੈਅ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਨ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਯਮ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?

ਇਹ ਕੈਮਰੇ ਚੋਰੀ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ, ਬਲੈਕਲਿਸਟ ਕੀਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਜਾਂ ਬਕਾਇਆ ਚਲਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਵਾਹਨ ਦਾ ਐਂਟਰੀ ਟਾਈਮ, ਲੇਨ ਅਤੇ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।