ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਮਾਮਲਾ: ਮੋਮੋਜ਼ ਖਾਣ ਨਾਲ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਬੱਚੀ ਦਾ ਲਿਵਰ ਫੇਲ੍ਹ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਗੁਆਈ ਤੇ ਚੱਲਣਾ-ਫਿਰਨਾ ਵੀ ਹੋਇਆ ਮੁਸ਼ਕਿਲ
ਬੁਰਾੜੀ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 10 ਸਾਲਾ ਬੱਚੀ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੇ ਲਗਪਗ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਖੁਦ ਚੱਲਣਾ-ਫਿਰਨਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਾਲਤ ਹੋਰ ਵਿਗੜਦੀ ਗਈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Sat, 18 Apr 2026 12:07 PM (IST)
Updated Date: Sat, 18 Apr 2026 12:10 PM (IST)
ਮੁਹੰਮਦ ਰਈਸ, ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ। ਬੁਰਾੜੀ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 10 ਸਾਲਾ ਬੱਚੀ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੇ ਲਗਪਗ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਖੁਦ ਚੱਲਣਾ-ਫਿਰਨਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਾਲਤ ਹੋਰ ਵਿਗੜਦੀ ਗਈ।
ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਬੱਚੀ ਦਾ ਲਿਵਰ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਈਸੀਯੂ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਮੋਮੋਜ਼ ਵਰਗੇ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ।
ਦਾਦਾ ਜੀ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰੋਂ ਲਿਆਉਂਦੀ ਸੀ ਮੋਮੋਜ਼
ਬੱਚੀ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਨੌਕਰੀਪੇਸ਼ਾ ਹਨ। ਦਿਨ ਭਰ ਕੰਮ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਬੱਚੀ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰੋਂ ਮੋਮੋਜ਼ ਵਗੈਰਾ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਬੜੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਖਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਲਾਜ਼ਮਾਫੇਰੇਸਿਸ (Plasmapheresis) ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਜਾਨ ਬਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਉਸ ਮਾਸੂਮ ਨੇ ਮੋਮੋਜ਼ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਹੱਡਬੀਤੀ: ਇੰਝ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਮੁਸੀਬਤ
ਬੱਚੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸਾਵਿਤਰੀ ਮਾਥੁਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮੋਬਾਈਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਮੁਖਰਜੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਕੇਅਰਟੇਕਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ। ਤਾਨਿਆ (10 ਸਾਲ) ਅਤੇ ਗੌਰੀ (8 ਸਾਲ)।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ: ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੁੱਲਣਾ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ
ਮਾਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਖਾਣਾ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਨੌਕਰੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦਿਨ ਭਰ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਕੂਲੋਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਨਿਆ ਦਾਦਾ ਜੀ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਮੋਮੋਜ਼ ਜਾਂ ਚਿਪਸ ਖਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੁੱਲਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਥਕਾਵਟ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਲਤ ਇੰਨੀ ਵਿਗੜ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਪੀਲੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਡਾਕਟਰੀ ਚਮਤਕਾਰ: ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਨੌਬਤ ਟਲੀ
ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਯਥਾਰਥ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ 'ਪਲਾਜ਼ਮਾਫੇਰੇਸਿਸ' (Plasmapheresis) ਰਾਹੀਂ ਬੱਚੀ ਦਾ ਸਫਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ: 35% ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਬਾਲ ਰੋਗ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾ. ਸ਼ੈਲੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਰੀਬ 35 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਫਾਸਟ ਫੂਡ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ: ਫਾਸਟ ਫੂਡ, ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਦੀ ਕਮੀ
ਫਾਸਟ ਫੂਡ, ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ (ਮੋਬਾਈਲ/ਟੀਵੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ) ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਹੁਣ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਲਿਵਰ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਲਾਜ਼ਮਾਫੇਰੇਸਿਸ (Plasmapheresis)?
ਪਲਾਜ਼ਮਾਫੇਰੇਸਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਬਦਲ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਦੋ ਯੂਨਿਟ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਨੌਬਤ ਟਲ ਗਈ।
ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨੁਕਸਾਨ
ਯਥਾਰਥ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਗੈਸਟ੍ਰੋਏਂਟਰੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਹੇਪੇਟੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਅਪੂਰਵ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਓਪੀਡੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 30 ਤੋਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮਰੀਜ਼ 'ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ' ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੀ ਉਮਰ 20 ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬੱਚੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵੱਡੇ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਢਾਈ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ।