ਦਿਮਾਗੀ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਔਰਤਾਂ: ਕਿਉਂ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ?
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੋਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਹਰਕਤ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨ ਲੱਤ ਸਿੰਡਰੋਮ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
Posted By alisha
Publish Date: Thu, 05 Mar 2026 11:46 AM (IST)
Updated Date: Thu, 05 Mar 2026 11:56 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਅਕਸਰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਅਸਤ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਲਸ ਜਾਂ ਆਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਆਓ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਹੈ।
ਮਲਟੀਟਾਸਕਿੰਗ ਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਜਟਿਲਤਾ
ਨੀਂਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਲਟੀਟਾਸਕਿੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਘਰ, ਬੱਚਿਆਂ, ਕੰਮ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਹੋਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦਿਨ ਭਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਊਰਜਾ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਹਵਾਰੀ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਦੌਰਾਨ, ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੇਸਟ੍ਰੋਨ ਵਰਗੇ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ: ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰ ਵਧਣਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਬਦਲਾਅ ਥਕਾਵਟ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮੀਨੋਪੌਜ਼: ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਗਰਮ ਚਮਕ ਅਤੇ ਪਸੀਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਮਾੜੀ ਗੁਣਵੱਤਾ
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੋਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਹਰਕਤ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨ ਲੱਤ ਸਿੰਡਰੋਮ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਾਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਤੇ ਤਣਾਅ
ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਣਾਅ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਣਾਅ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਿਹਤਰ ਨੀਂਦ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ
ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਸਿਰਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੌਣ ਅਤੇ ਉੱਠਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ।
ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓ।
ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਨਾ ਪੀਓ।