- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ 'ਸਿਹਤ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ': ਧੌਣ ਦਾ ਦਰਦ ਤੇ ਉੱਡੀ ਹੋਈ ਨੀਂਦ ਹਨ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ; ਅੱਜ ਹੀ ਬਣਾਓ ਦੂਰੀ
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੱਕ, ਸਾਡਾ ਫ਼ੋਨ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਿਨ ਭਰ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਕਨੀਕ ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਲਤ (Addiction) ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਅਜਿਹੇ ਕੁਝ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ, ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Sun, 08 Mar 2026 03:35 PM (IST)
Updated Date: Sun, 08 Mar 2026 03:36 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੱਕ, ਸਾਡਾ ਫ਼ੋਨ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਿਨ ਭਰ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਕਨੀਕ ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਲਤ (Addiction) ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਅਜਿਹੇ ਕੁਝ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ, ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
1. 'ਫੈਂਟਮ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ' ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ
ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਨ ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਈਬ੍ਰੇਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਚੈੱਕ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਇਸ ਨੂੰ 'ਫੈਂਟਮ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਡਰੋਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਫ਼ੋਨ ਲਈ ਇੰਨਾ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹਲਚਲ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਗਨਲ ਮੰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2. ਫੋਕਸ (ਇਕਾਗਰਤਾ) ਵਿੱਚ ਕਮੀ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਹਰ ਦੋ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਆਪ ਫ਼ੋਨ ਵੱਲ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਹੈ। ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਲਤ ਤੁਹਾਡੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ (Attention Span) ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਨਲੌਕ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ 'ਡਿਜੀਟਲ ਬ੍ਰੇਕ' ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੈ।
3. ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ
ਸੌਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ 'ਬਲੂ ਲਾਈਟ' ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨ 'ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ' ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੇਰ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਅਤੇ ਭਾਰੀਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਓ ਕਿ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4. ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ (FOMO)
ਕੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਜਾਂ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਦੇਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਘੱਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹੋ? ਇਸ ਨੂੰ FOMO (Fear of Missing Out) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਦਾਸ ਜਾਂ ਈਰਖਾਲੂ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰਚੁਅਲ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਅਸਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਰਤਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
5. ਧੌਣ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ (Text Neck)
ਲਗਾਤਾਰ ਹੇਠਾਂ ਝੁਕ ਕੇ ਫ਼ੋਨ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਧੌਣ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਟੈਕਸਟ ਨੈੱਕ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਸਕ੍ਰੋਲਿੰਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਗੂਠੇ ਅਤੇ ਗੁੱਟ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਣਾ ਵੀ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਲੱਛਣ ਹਨ।
6. ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ ਅਤੇ 'ਫਬਿੰਗ' (Phubbing)
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 'ਫਬਿੰਗ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਅਕਸਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ੋਨ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।