ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਹੈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ? ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ 'ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ' ਲਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਰੀ-ਵਾਇਰ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਨਾਪਸੰਦ ਗੱਲਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨਾ ਕਈ ਵਾਰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਕੂਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਚੰਗੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਹੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਹਰ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਰੁਕ ਕੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹ ਲਓ।

ਨਿਊਰਲ ਪਾਥਵੇਅ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਨਾ

ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਊਰੋਨਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਦਿਮਾਗ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਮੀਆਂ ਲੱਭਣ ਲਈ 'ਹਾਰਡਵਾਇਰਡ' ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਿਪੋਕੈਂਪਸ ਦਾ ਸੁੰਗੜਨਾ

ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਸਟ੍ਰੈਸ ਹਾਰਮੋਨ (ਕੋਰਟੀਸੋਲ) ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਰਟੀਸੋਲ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਹਿਪੋਕੈਂਪਸ (Hippocampus) ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਿਪੋਕੈਂਪਸ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖਣ, ਤਰਕ (Logic) ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੁੰਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਣਾ

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ 'ਫਾਈਟ ਜਾਂ ਫਲਾਈਟ' ਰਿਸਪਾਂਸ ਐਕਟਿਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੀ.ਪੀ. ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

'ਸੈਕਿੰਡ ਹੈਂਡ ਕੰਪਲੇਨਿੰਗ' ਦਾ ਅਸਰ

ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਮਿਰਰ ਨਿਊਰੋਨਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਬੈਠਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਸੁਣਨਾ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਲਈ ਉਨਾ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਖੁਦ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨਾ।

ਇਸ ਆਦਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲੀਏ?

• ਹੱਲ-ਮੁਖੀ (Solution Oriented) ਬਣੋ: ਸਮੱਸਿਆ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਹੱਲ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੋ।

• ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ (Gratitude) ਦਾ ਅਭਿਆਸ: ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਤਿੰਨ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਖੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੋ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪਾਜ਼ੇਟਿਵ ਪਾਥਵੇਅ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• ਸਚੇਤ ਰਹੋ: ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਲੱਗੋ, ਖੁਦ ਨੂੰ ਟੋਕੋ ਅਤੇ ਸੋਚੋ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ? ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਰੁਕ ਜਾਓ।