- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਰੀਲਜ਼ ਦੀ ਲਤ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਹ 5 ਗਲਤੀਆਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਸੰਭਲ ਜਾਓ
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਆਦੀ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਲੰਬੇ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ਼ 'ਸਕੈਨ' ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Posted By alisha
Publish Date: Sun, 04 Jan 2026 03:09 PM (IST)
Updated Date: Sun, 04 Jan 2026 03:18 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੀਲਜ਼ (Reels) ਅਤੇ ਸ਼ੋਰਟਸ (Shorts) ਦੇਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 15-30 ਸੈਕਿੰਡ ਦੀਆਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ 'ਇੰਸਟੈਂਟ ਡੋਪਾਮਾਈਨ' (ਤੁਰੰਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ) ਦਾ ਆਦੀ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈਕ? ਪਛਾਣੋ ਇਹ 5 ਖ਼ਤਰੇ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ।
1. ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਭਟਕ ਜਾਣਾ (Distraction)
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕੰਟੈਂਟ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਹਰ ਕੁਝ ਸੈਕਿੰਡਾਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਲੱਭਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੱਚਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਫ਼ੋਨ ਚੈੱਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਉਸ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ (Focus) ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
2. ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਲਈ ਟਾਲਣਾ (Procrastination)
ਜਦੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਮਿਹਨਤ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਉਸ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵੱਲ ਭੱਜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਬੱਸ 5 ਮਿੰਟ ਹੋਰ ਦੇਖ ਲਵਾਂ," ਪਰ ਉਹ 5 ਮਿੰਟ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3. ਸਬਰ ਦੀ ਕਮੀ (Lack of Patience)
ਰੀਲਜ਼ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਬਰ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 60 ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਖੇਡ ਖੇਡਣੀ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਟਿਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦੇ।
4. ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ 'ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਆਦੀ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਲੰਬੇ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ਼ 'ਸਕੈਨ' ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
5. ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਣਾ (Time Blindness)
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਬੱਚਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣ, ਸੌਣ ਜਾਂ ਖੇਡਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਭੁੱਲ ਕੇ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਲ ਚਿਪਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ।
ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ
- ਨੋ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਜ਼ੋਨ: ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ।
- ਨਵੀਂਆਂ ਰੁਚੀਆਂ (Hobbies): ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਸੈੱਟ ਕਰੋ: ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਫ਼ੋਨ ਵਰਤਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਕਰੋ।