ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਟੀਬੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧੇਰੇ: ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਨਲੇਵਾ, ਜਾਣੋ ਲੱਛਣ ਤੇ ਬਚਾਅ
ਤਪਦਿਕ (ਟੀਬੀ) ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਸਮਝਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਰਭਕੋਸ਼ (Uterus), ਫੈਲੋਪੀਅਨ ਟਿਊਬਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Wed, 04 Feb 2026 12:16 PM (IST)
Updated Date: Wed, 04 Feb 2026 12:22 PM (IST)
ਮੁਕਤੀਨਾਥ ਪਾਂਡੇ, ਕਾਰਾਕਾਟ (ਰੋਹਤਾਸ): ਤਪਦਿਕ (ਟੀਬੀ) ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਸਮਝਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਰਭਕੋਸ਼ (Uterus), ਫੈਲੋਪੀਅਨ ਟਿਊਬਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੱਚਾ-ਬੱਚਾ ਭਾਵ ਮਾਂ ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਘਾਤਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 836 ਸ਼ੱਕੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 196 ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ। 2025 ਵਿੱਚ 666 ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ 183 ਮਰੀਜ਼ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਮਿਲੇ।
ਐਸ.ਟੀ.ਐਲ.ਐਸ. ਭੂਤੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਤਾਂਤੀ ਅਤੇ ਟੀਬੀ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਸੰਜੇ ਕੁਮਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਈਕੋਬੈਕਟੀਰੀਅਮ ਟਿਊਬਰਕੁਲੋਸਿਸ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਟੀਬੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਝਪਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਟੀਬੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ
ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੰਘ, ਤੇਜ਼ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ, ਭਾਰ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਣਾ, ਬਲਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਗਰਦਨ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ (Nodes) ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਟੀਬੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੰਘ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪਸੀਨਾ ਵੀ ਆਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ 'ਜੈਨੀਟਲ ਟੀਬੀ' ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ ਬਾਂਝਪਨ
ਇੰਚਾਰਜ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਰਾਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਬੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਟਰਸ (ਬੱਚੇਦਾਨੀ) ਦੀ ਟੀਬੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲਗਭਗ 30 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੋਪੀਅਨ ਟਿਊਬ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਹਵਾਰੀ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੀ। ਪੇਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਅਸਧਾਰਨ ਵੈਜਾਇਨਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤ ਹਨ।
ਟੀਬੀ ਕੀ ਹੈ?
ਇਹ ਮਾਈਕੋਬੈਕਟੀਰੀਅਮ ਟਿਊਬਰਕੁਲੋਸਿਸ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਛੂਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੁਰਦੇ, ਦਿਮਾਗ, ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨੋਟ: ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਐਂਡ ਪ੍ਰੀਵੈਂਸ਼ਨ (CDC) ਅਨੁਸਾਰ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ 'ਟਿਊਬਰਕੁਲਿਨ ਸਕਿਨ ਟੈਸਟ' ਅਤੇ 'ਟੀਬੀ ਬਲੱਡ ਟੈਸਟ' ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ 'ਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਟੀਬੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ
ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੰਘ।
ਤੇਜ਼ ਬੁਖ਼ਾਰ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ।
ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਭਾਰ ਘਟਣਾ।
ਬਲਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ।
ਗਰਦਨ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ।
ਜਾਂਚ ਦੇ ਅੰਕੜੇ (ਕਾਰਾਕਾਟ ਬਲਾਕ)
| ਸਾਲ | ਕੁੱਲ ਜਾਂਚ | ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਮਰੀਜ਼ | ਫ਼ੀਸਦੀ (%) |
| 2024 | 836 | 196 | 23.4% |
| 2025 | 666 | 183 | 27.5% |
ਇੱਥੇ ਸਾਲ 2024 ਅਤੇ 2025 ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਰਣੀ (Table) ਹੈ:
🦠 ਸਾਲ 2024 ਬਨਾਮ 2025 – ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਮਾਮਲੇ
ਸਾਲ 2024 ਦੇ ਅੰਕੜੇ
| ਮਹੀਨਾ | ਕੁੱਲ ਜਾਂਚ | ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ | ਫ਼ੀਸਦੀ (%) |
| ਜਨਵਰੀ | 52 | 17 | 32.7% |
| ਫ਼ਰਵਰੀ | 53 | 12 | 22.6% |
| ਮਾਰਚ | 56 | 12 | 21.4% |
| ਅਪ੍ਰੈਲ | 79 | 22 | 27.8% |
| ਮਈ | 81 | 16 | 19.8% |
| ਜੂਨ | 50 | 14 | 28.0% |
| ਜੁਲਾਈ | 70 | 14 | 20.0% |
| ਅਗਸਤ | 75 | 20 | 26.7% |
| ਸਤੰਬਰ | 75 | 19 | 25.3% |
| ਅਕਤੂਬਰ | 86 | 20 | 23.3% |
| ਨਵੰਬਰ | 75 | 17 | 22.7% |
| ਦਸੰਬਰ | 84 | 13 | 15.5% |
| ਕੁੱਲ | 836 | 196 | 23.4% |
🦠 ਸਾਲ 2025 – ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਮਾਮਲੇ
| ਮਹੀਨਾ | ਕੁੱਲ ਜਾਂਚ | ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ | ਫ਼ੀਸਦੀ (%) |
| ਜਨਵਰੀ | 76 | 15 | 19.7% |
| ਫ਼ਰਵਰੀ | 58 | 12 | 20.7% |
| ਮਾਰਚ | 62 | 12 | 19.4% |
| ਅਪ੍ਰੈਲ | 44 | 12 | 27.3% |
| ਮਈ | 68 | 14 | 20.6% |
| ਜੂਨ | 49 | 18 | 36.7% |
| ਜੁਲਾਈ | 51 | 17 | 33.3% |
| ਅਗਸਤ | 50 | 23 | 46.0% |
| ਸਤੰਬਰ | 58 | 25 | 43.1% |
| ਅਕਤੂਬਰ | 47 | 14 | 29.8% |
| ਨਵੰਬਰ | 40 | 08 | 20.0% |
| ਦਸੰਬਰ | 63 | 13 | 20.6% |
| ਕੁੱਲ | 666 | 183 | 27.5% |
ਨਤੀਜਾ: 2025 ਵਿੱਚ ਜਾਂਚਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।