Board Exams ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੱਢੀਏ ਬਾਹਰ? ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ 4 ਖ਼ਾਸ ਟਿਪਸ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਗੇ ਦੁੱਗਣਾ
ਬੋਰਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਸਿਲੇਬਸ ਦੀ ਚਰਚਾ, ਕੰਧ 'ਤੇ ਚਿਪਕਿਆ ਟਾਈਮ-ਟੇਬਲ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸਤਾਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਣਾਅ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Sat, 28 Feb 2026 11:12 AM (IST)
Updated Date: Sat, 28 Feb 2026 11:14 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਬੋਰਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਸਿਲੇਬਸ ਦੀ ਚਰਚਾ, ਕੰਧ 'ਤੇ ਚਿਪਕਿਆ ਟਾਈਮ-ਟੇਬਲ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸਤਾਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਣਾਅ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਵਾਲ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ—ਜੇਕਰ ਨੰਬਰ ਘੱਟ ਆਏ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਜੇਕਰ ਪੇਪਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਇਆ ਤਾਂ? ਕੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ 'ਤੇ ਖਰਾ ਉਤਰ ਸਕਾਂਗੇ? ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਮਾਪੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਆਸਾਨ ਟਿਪਸ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਟ੍ਰੈੱਸ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
1. ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਾ ਕਰੋ
ਕਈ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਵੀ ਇਹੀ ਆਦਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿਓ। ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਤੁਲਨਾ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ (Mental Health) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਦਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰੋ।
2. ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰੋ
ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਡਰ ਬੈਠਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿ "ਕਿੰਨਾ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ?", ਇਹ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਾ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੱਚਾ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਤਣਾਅ ਹੋਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗਰਤਾ (Focus) ਵਧਦੀ ਹੈ।
3. ਸਕਾਰਾਤਮਕ (Positive) ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਓ
ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਦੀ ਡਾਂਟ-ਫਟਕਾਰ ਜਾਂ ਬਹਿਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
4. ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਡਰ ਘੱਟ ਕਰੋ
ਕਈ ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ (Results) ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਨੰਬਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਪਰ ਮਿਹਨਤ ਹੀ ਅਸਲੀ ਜਿੱਤ ਹੈ।" ਅਜਿਹਾ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਡਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।