ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਉਮਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਜਾਣੋ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਸੌਣਾ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਕਈ ਮਾਪੇ ਅਕਸਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਨਹੀਂ ਸੌਂਦੇ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਕੁਝ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੌਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਕਿੰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਤੁਹਾਡੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਾਂਗੇ ਕਿ ਕਿਸ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਸੌਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਨੀਂਦ ਸਿਰਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਲੀਪ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (NSF) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਚਾਹੀਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਰਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਪਗ 44% ਬੱਚੇ (ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ) ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਲੈ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਨੀਂਦ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ

ਬਚਪਨ ਦੀ ਨੀਂਦ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਰਹੇਗੀ। ਜੌਨ ਹੌਪਕਿੰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਡਾ. ਲੌਰਾ ਸਟਰਨੀ ਵੀ ਇਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬੱਚਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੌਂਦਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ 80% ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਰੂਟੀਨ ਵੀ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, 86% ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦਾ ਮੂਡ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੋਵੇਂ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ?

ਟੈਨਸ਼ਨ ਜ਼ਿਆਦਾ, ਨੀਂਦ ਘੱਟ: ਲਗਪਗ 74% ਮਾਪੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤਨ ਦੋ ਘੰਟੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਨੀਂਦ ਦਾ ਗ਼ਲਤ ਅੰਦਾਜ਼ਾ: ਅਕਸਰ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ 0 ਤੋਂ 3 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 78% ਮਾਪੇ ਇਹ ਗ਼ਲਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਘੱਟ ਸੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਕਮੀ: ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਤਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ 'ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ' ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਮਝਾਉਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੌਣ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਸੁਧਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੌਣ ਦਾ ਰੂਟੀਨ ਬਣਾਓ: ਸਿਰਫ਼ ਲਾਈਟ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਨਾ ਕਰੋ, ਸਗੋਂ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਟੀਨ ਬਣਾਓ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ—ਕਮਰੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਘੱਟ ਕਰਨਾ, ਪਰਦੇ ਲਗਾਉਣਾ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸੌਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗੈਜੇਟਸ ਤੋਂ ਦੂਰੀ: ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਵੀ, ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਾਂਤ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣੋ ਜਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹੋ।

ਕੁਦਰਤੀ ਰੌਸ਼ਨੀ: ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ ਹੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਰੌਸ਼ਨੀ (ਧੁੱਪ) ਦਿਖਾਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਘੜੀ (Biological Clock/Circadian Rhythm) ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ: ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਡਣ-ਕੁੱਦਣ ਦਿਓ, ਪਰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰੀ ਕਸਰਤ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਛਲ-ਕੁੱਦ ਤੋਂ ਬਚੋ।