ਜੇ ਪਾਚਨ ਖ਼ਰਾਬ ਹੈ ਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਸਟੱਡੀ 'ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਪੇਟ ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ
ਇਹ ਸੋਜ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ 'ਵੇਗਸ ਨਰਵ' ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾੜੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਪੇਟ ਤੋਂ ਦਿਮਾਗ ਦੇ 'ਹਿਪੋਕੈਮਪਸ' (ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ) ਤੱਕ ਸੰਕੇਤ ਭੇਜਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਤਾਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ
Posted By alisha
Publish Date: Sun, 15 Mar 2026 01:03 PM (IST)
Updated Date: Sun, 15 Mar 2026 01:07 PM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਸਾਡੇ ਪੇਟ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦਾ ਘਟਣਾ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀਆਂ ਆਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਗਹਿਰਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਨਵੀਂ ਖੋਜ
ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ ਥਾਈਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਖੋਜ ਵੱਕਾਰੀ 'ਨੇਚਰ' ਪੱਤਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਚੂਹਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੈਅ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੇਟ (ਗਟ) ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ
ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਗਟ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਮ: ਸਾਡੀਆਂ ਆਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋਜ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟ: ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਅ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 'ਸੋਜ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ' (Inflammation) ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵੇਗਸ ਨਰਵ ਦਾ ਰੋਲ: ਇਹ ਸੋਜ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ 'ਵੇਗਸ ਨਰਵ' ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾੜੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਪੇਟ ਤੋਂ ਦਿਮਾਗ ਦੇ 'ਹਿਪੋਕੈਮਪਸ' (ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ) ਤੱਕ ਸੰਕੇਤ ਭੇਜਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਤਾਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਖੋਜ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਉਮਰਦਰਾਜ਼ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ 'ਵੇਗਸ ਨਰਵ' ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਟ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਮ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਮੁੜ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਪੇਟ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਕੇ ਦਿਮਾਗੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।