ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸਲੀਪ ਸਾਈਕਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਨੀਂਦ ਘੱਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੌਣ ਅਤੇ ਉੱਠਣ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਲਈ ਸੱਤ ਤੋਂ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਚਿੜਚਿੜੇਪਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਗਰਮੀ ’ਚ ਨੀਂਦ ਘੱਟ ਆਉਣਾ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ
ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਧੇਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਧੇਰਾ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਾਰਮੋਨ ਘੱਟ ਬਣਨ ਕਾਰਨ ਨੀਂਦ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਸਟੱਡੀ?
ਬਰਲਿਨ ਦੇ ਸੇਂਟ ਹੈਡਵਿਗ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ 'ਤੇ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸਟੱਡੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨੀਂਦ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਸਰਕੇਡੀਅਨ ਰਿਦਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੜੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 24 ਘੰਟੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਗੁਣਵੱਤਾ ਭਰਪੂਰ ਨੀਂਦ ਕਿਵੇਂ ਪਾਈਏ?
• ਕੁਦਰਤੀ ਧੁੱਪ ਲਓ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।
• ਸੌਣ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਕਰੋ।
• ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਕਮਰਾ ਠੰਡਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫ਼ੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
• ਬਿਸਤਰ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓ।
• ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ।
• ਜਦੋਂ ਸੌਣ ਦਾ ਵਕਤ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਬਿਸਤਰ 'ਤੇ ਜਾਓ।
• ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰੀ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
ਬਦਲਦਾ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ 'ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਕਲੌਕ'
ਡਾ. ਓ. ਪੀ. ਤਿਵਾਰੀ (ਇਹਬਾਸ, ਦਿੱਲੀ) ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ-ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਸਾਡੀ ਨੀਂਦ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਦੇਰ ਨਾਲ ਸੌਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਆ ਸਕੇ।
ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਬਣੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣ
ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਲੋਕ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਆਫ਼ਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨੀਂਦ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।