ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ? ਜਾਣੋ 'ਡਿਜੀਟਲ ਸਨਸੈੱਟ' ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ ਇਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ
ਅੱਜ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਲੈਪਟਾਪ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੀਤਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਾਡੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਫੋਨ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਹੀ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਂਦ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Wed, 25 Feb 2026 03:01 PM (IST)
Updated Date: Wed, 25 Feb 2026 03:04 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅੱਜ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਲੈਪਟਾਪ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੀਤਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਾਡੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਫੋਨ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਹੀ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਂਦ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ 'ਡਿਜੀਟਲ ਸਨਸੈੱਟ' (Digital Sunset) ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣੀਏ ਇਹ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਡਿਜੀਟਲ ਸਨਸੈੱਟ?
ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਤਲਬ ਹੈ—ਸੌਣ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡਿਵਾਈਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ, ਟੈਬਲੇਟ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਢਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸਨਸੈੱਟ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲੋਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ
ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸਰਕੇਡੀਅਨ ਰਿਦਮ' (Circadian Rhythm) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਘਟਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ (Melatonin) ਹਾਰਮੋਨ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੌਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਬਲੂ ਲਾਈਟ (Blue Light) ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਸੌਣ ਦਾ ਵਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗ ਐਕਟਿਵ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਦਾ ਰਿਸਾਅ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਡਿਜੀਟਲ ਸਨਸੈੱਟ ਦੇ ਫਾਇਦੇ
ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਨੀਂਦ: ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੌਣ ਤੋਂ 1-2 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਲਦੀ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਨੀਂਦ ਡੂੰਘੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤਣਾਅ: ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਕਸਰ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ (Anxiety) ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਿਜੀਟਲ ਸਨਸੈੱਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ: ਦਿਨ ਭਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਜੋ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਬ੍ਰੇਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਖ਼ੁਦ ਲਈ ਸਮਾਂ: ਸਕ੍ਰੀਨ ਬੰਦ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾਈਏ?
ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਕਰੋ: ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 60 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸਨਸੈੱਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰੋ।
ਬਦਲ ਲੱਭੋ: ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨ, ਹਲਕਾ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ (ਧਿਆਨ) ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਓ।
ਫੋਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖੋ: ਚਾਰਜਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਨੂੰ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਫੋਨ ਨਾ ਦੇਖੋ।