ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਬੱਚਾ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲੇਗਾ: ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਣਨ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਇਹ 6 ਸਵਾਲ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅਕਸਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਪਾਰਕ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਚੁੱਪ-ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿਹਰਾ ਸਾਫ਼ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ ਪਰ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਰਟਿਆ-ਰਟਾਇਆ ਜਵਾਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ- "ਕੁਝ ਨਹੀਂ।"

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰੇ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਡੇ ਸਿੱਧੇ ਸਵਾਲ (ਜਿਵੇਂ- "ਕੀ ਹੋਇਆ?", "ਕਿਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ?", "ਤੂੰ ਰੋ ਕਿਉਂ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?") ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਡਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਪੁਲਿਸ ਵਾਂਗ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹਨਾਂ 6 ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਯਕੀਨ ਮੰਨੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦੇਵੇਗਾ।

1. ਦਿਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪਲ ਕਿਹੜਾ ਸੀ?

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਧਾ "ਕੀ ਹੋਇਆ?" ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਇੱਕ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੂਡ ਖਰਾਬ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

2. ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੈ ਜਾਂ ਬਸ ਨਾਲ ਬੈਠਾਂ?

ਇਹ ਸਵਾਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਬੱਚੇ ਤੁਰੰਤ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

3. ਜੇਕਰ ਜਾਦੂ ਦੀ ਛੜੀ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਕੀ ਬਦਲਦਾ/ਬਦਲਦੀ?

ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਵਾਲ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। (ਜਿਵੇਂ— "ਮੈਂ ਜਾਦੂ ਦੀ ਛੜੀ ਨਾਲ ਉਸ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਗਾਇਬ ਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਟਿਫਿਨ ਡੇਗਿਆ ਸੀ।")

4. ਕੀ ਤੂੰ ਉਦਾਸ ਹੈਂ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ?

ਕਈ ਵਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਸ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਮ (ਉਦਾਸੀ, ਗੁੱਸਾ, ਡਰ) ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬਿਨਾਂ ਕਹੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਹਾਲ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹਨ।

5. ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਖੁਦ ਸੁਲਝਾਏਂਗਾ/ਸੁਲਝਾਏਂਗੀ?

ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਰਫ਼ੋਂ ਲੜਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਪੁੱਛੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਦੋਸਤ ਵਾਂਗ ਬਸ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ।

6. ਯਾਦ ਹੈ ਨਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ/ਕਰਦਾ ਹਾਂ?

ਇਹ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਘੱਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਰਤ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਬੱਚਾ ਸਿੱਧਾ ਤੁਹਾਡੇ ਗਲੇ ਲੱਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਖਰੀ ਗੱਲ ਜੋ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀ ਹੈ...

ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਚਾਬੀ 'ਸਬਰ' ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰੋ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾ ਟੋਕੋ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਓ। ਬਸ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋਗੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਹਿਮਿਆ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।