ਮਿਰਗੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ 'ਤੇ ਨਾ ਕਰੋ ਇਹ 5 ਵੱਡੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ, ਮੂੰਹ 'ਚ ਚਮਚ ਪਾਉਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਨਲੇਵਾ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗਲਤੀ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਬਾੜੇ 'ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹ ਦੀ ਨਲੀ ਬਲਾਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਮ ਘੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਨਹੀਂ ਨਿਗਲ ਸਕਦਾ
Posted By alisha
Publish Date: Mon, 09 Feb 2026 02:51 PM (IST)
Updated Date: Mon, 09 Feb 2026 03:07 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਕੀ ਦੌਰਾ ਪੈਣ 'ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਚਮਚ ਪਾਉਣਾ ਸਹੀ ਹੈ? ਅਕਸਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਮਿਰਗੀ (Epilepsy) ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨਿਊਰੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਅਮਿਤ ਕੁਮਾਰ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਮਿਰਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 5 ਵੱਡੇ ਭਰਮਾਂ (Myth) ਦਾ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਮਿੱਥ 1: ਜੀਭ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਚਮਚ, ਵਾਲਿਟ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਪਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗਲਤੀ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਬਾੜੇ 'ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹ ਦੀ ਨਲੀ ਬਲਾਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਮ ਘੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਨਹੀਂ ਨਿਗਲ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਡਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਜਦੋਂ ਝਟਕੇ ਰੁਕ ਜਾਣ ਤਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਰਵਟ (Side) ਦਿਵਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਨਾ ਆਵੇ।
ਮਿੱਥ 2: ਝਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਫੜ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜਨ ਨਾਲ ਦੌਰਾ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਮਰੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੱਡੀ ਟੁੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋੜ ਹਿੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਨੁਕੀਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਟਾ ਦਿਓ, ਸਿਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੋਈ ਨਰਮ ਕੱਪੜਾ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਦਿਓ।
ਮਿੱਥ 3: ਮਿਰਗੀ ਦੇ ਹਰ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੌਰੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਰੀਜ਼ ਬਸ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਟਿਕਟਿਕੀ ਲਗਾ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਬੁੱਲ੍ਹ ਚਬਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਉਲਝਣ (Confusion) ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਖਮ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮਿੱਥ 4: ਚਮਕਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਹਰ ਮਿਰਗੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ
ਸਿਰਫ਼ 5% ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈਟਾਂ ਨਾਲ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ (Photosensitive Epilepsy)। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ, ਤਣਾਅ, ਦਵਾਈ ਛੱਡਣੀ ਜਾਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੌਰੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਮਿੱਥ 5: ਮਿਰਗੀ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਪਾਗਲਪਨ
ਇਹ ਕੋਈ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ (ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ) ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਿਰਗੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕ ਇੱਕ ਆਮ ਅਤੇ ਸਫਲ ਜੀਵਨ ਜੀਅ ਸਕਦੇ ਹਨ।