ਕਿਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅਧੂਰੀ ਨੀਂਦ ਹੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਵਧਦੇ ਵਜ਼ਨ ਦੀ ਅਸਲੀ ਵਜ੍ਹਾ?
ਅਜੋਕੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਦਿਨਚਰਿਆ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ 'ਤੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਸਾਡੀ ਆਦਤ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ?
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Fri, 13 Mar 2026 03:04 PM (IST)
Updated Date: Fri, 13 Mar 2026 03:07 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਅਜੋਕੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਦਿਨਚਰਿਆ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ 'ਤੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਸਾਡੀ ਆਦਤ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਜ਼ਨ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ, ਅੱਜ 13 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮਨਾਏ ਜਾ ਰਹੇ World Sleep Day ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਵਜ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਦਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਨਾਤਾ
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਉਹ ਸਿਸਟਮ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੀ ਊਰਜਾ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਹਾਰਮੋਨ ਸਾਡੀ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ:
ਗ੍ਰੇਲਿਨ : ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲੈਪਟਿਨ : ਇਹ ਪੇਟ ਭਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਸਾਡੀ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਲਿਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੈਪਟਿਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਾਈ-ਕੈਲੋਰੀ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ।
ਕੈਲੋਰੀ ਬਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਘੱਟ
ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਸਾਡੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੈਲੋਰੀ ਬਰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਯਾਨੀ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਧੀਮਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 'ਇੰਸੁਲਿਨ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ' ਵੀ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹੀ ਸਥਿਤੀ ਮੋਟਾਪੇ, ਟਾਈਪ-2 ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦੱਸੇ ਕਮਾਲ ਦੇ ਹੈਲਥ ਸੀਕਰੇਟਸ
ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਰੈਸਪੀਰੇਟਰੀ, ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਕੇਅਰ ਅਤੇ ਸਲੀਪ ਮੈਡੀਸਿਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਐਚ.ਓ.ਡੀ ਡਾ. ਮਾਨਵ ਮੰਚੰਦਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨੀਂਦ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਘੱਟ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਲਈ ਚੰਗੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣੀ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਚੰਗੀ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਪਾਉਣ ਦੇ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕੇ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਜ਼ਨ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਓ:
ਸੌਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਕਰੋ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੌਣ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਓ।
ਗੈਜੇਟਸ ਤੋਂ ਦੂਰੀ: ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਬਾਈਲ, ਟੀਵੀ ਜਾਂ ਲੈਪਟਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ 'ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ' ਹਾਰਮੋਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੈਫੀਨ ਘੱਟ ਲਓ: ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਦੇ ਸੇਵਨ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਹਲਕਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਕਸਰਤ: ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲਕਾ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਦਿਨਚਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰ ਕੀਤੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਿੱਟ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿਓ।