ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ; ਫਿਰ ਵੀ HPV ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਝਿਜਕ ਕਿਉਂ?
ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਹਿਊਮਨ ਪੈਪੀਲੋਮਾਵਾਇਰਸ (HPV) ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਝਿਜਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Thu, 09 Apr 2026 10:38 AM (IST)
Updated Date: Thu, 09 Apr 2026 10:41 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਹਿਊਮਨ ਪੈਪੀਲੋਮਾਵਾਇਰਸ (HPV) ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਝਿਜਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਕਾਰਗਰ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ HPV ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਸੰਕੋਚ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਆਓ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੀਏ।
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਗਲਤਫ਼ਹਿਮੀਆਂ
HPV ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਝਿਜਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ HPV ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਡਰ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟਸ ਅਤੇ ਫਰਟੀਲਿਟੀ (ਪ੍ਰਜਨਨ ਸ਼ਕਤੀ) 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਡਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸੱਚਾਈ ਇਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਕੋਚ
HPV ਇੱਕ ਸੈਕਸੁਅਲੀ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਟਡ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ (STI) ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ (Teenagers) ਦੇ ਟੀਕਾਕਰਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਪੇ ਅਕਸਰ ਅਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੈਕਸੁਅਲ ਹੈਲਥ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਚਰਚਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਕਈ ਲੋਕ ਖੁਦ ਨੂੰ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਿਹਤਰ ਤਾਂ ਹਨ, ਪਰ HPV ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਵਾਰ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਖੁਦ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
HPV ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਸੱਚਾਈ
ਭੁਲੇਖਾ: ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਨਵੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸੱਚ: ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਨਵੀਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ। WHO ਅਤੇ CDC ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭੁਲੇਖਾ: ਇਸ ਨਾਲ ਓਵੇਰੀਅਨ ਫੇਲਿਅਰ (ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦਾ ਫੇਲ ਹੋਣਾ) ਜਾਂ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੱਚ: 10 ਲੱਖ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਓਵੇਰੀਅਨ ਫੇਲਿਅਰ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਟੀਕਾ ਲਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਲਗਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਭੁਲੇਖਾ: ਬੱਚੇ ਸੈਕਸੁਅਲੀ ਐਕਟਿਵ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
ਸੱਚ: ਘੱਟ ਉਮਰ ਯਾਨੀ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਕਾਕਰਨ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਇਮਿਊਨ ਰਿਸਪਾਂਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭੁਲੇਖਾ: ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸੱਚ: HPV ਕੇਵਲ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਐਨਲ, ਪੇਨਾਈਲ ਅਤੇ ਓਰੋਫੈਰੀਨਜੀਅਲ ਕੈਂਸਰ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਜੈਂਡਰ-ਨਿਊਟਰਲ ਟੀਕਾਕਰਨ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਦੋਂ ਲਗਵਾਈਏ ਟੀਕਾ?
HPV ਵੈਕਸੀਨ 9 ਤੋਂ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। 11 ਤੋਂ 12 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 26 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੀਕਾ ਨਹੀਂ ਲਗਵਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ 'ਕੈਚ-ਅੱਪ' ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। 27 ਤੋਂ 45 ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਹੈ।