ਕੀ ਦੇਰ ਰਾਤ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ? ਜਾਣੋ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ
ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ 'ਕੀ' ਖਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਇਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ 'ਕਦੋਂ' ਖਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਮੈਕਸ ਹਸਪਤਾਲ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਨਾਗੇਂਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਰ ਰਾਤ ਖਾਣਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Posted By alisha
Publish Date: Tue, 03 Feb 2026 03:12 PM (IST)
Updated Date: Tue, 03 Feb 2026 03:20 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ 'ਕੀ' ਖਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਇਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ 'ਕਦੋਂ' ਖਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਮੈਕਸ ਹਸਪਤਾਲ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਨਾਗੇਂਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਰ ਰਾਤ ਖਾਣਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
1. ਸਰੀਰ ਦੀ 'ਅੰਦਰੂਨੀ ਘੜੀ' (Circadian Rhythm) ਦਾ ਵਿਗੜਨਾ
ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਕੇਡੀਅਨ ਰਿਦਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਹਾਰਮੋਨਸ, ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨੁਕਸਾਨ: ਦੇਰ ਰਾਤ ਖਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਲੈਅ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੋਟਾਪਾ, ਇੰਸੁਲਿਨ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜਿਸ਼ (Inflammation) ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕ ਬ੍ਰੈਸਟ, ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਅਤੇ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
2. ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਤੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਵਾਧਾ
ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਭਾਰੀ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੰਸੁਲਿਨ ਅਤੇ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਦੀ ਕਮੀ: ਨੀਂਦ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਇਸ ਹਾਰਮੋਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇੰਸੁਲਿਨ ਦਾ ਵਧਣਾ: ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਇੰਸੁਲਿਨ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਅਸਧਾਰਨ ਵਾਧੇ (Abnormal Cell Growth) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3. ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ
ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਰ ਰਾਤ ਖਾਣ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇਹ 'ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ' ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਚਾਅ ਲਈ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਸੁਝਾਅ
ਸਹੀ ਸਮਾਂ: ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2-3 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾ ਲਓ।
ਸਨੈਕਿੰਗ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਨੈਕਸ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਦਲੋ।
ਸੰਤੁਲਿਤ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ: ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਂ ਬਦਲਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਚੰਗੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।