ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ, 11 ਗਾਣੇ ਤੇ ਕਮਾਈ ਖ਼ਰਚੇ ਨਾਲੋਂ 22 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ... ਡੁੱਬਦੇ 'ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ' ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣੀ Sooraj Barjyatya ਦੀ ਇਹ ਮੂਵੀ

ਸੰਜੀਤ ਨਾਰਵੇਕਰ, ਮੁੰਬਈ। ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ YRF ਸਪਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦੀਆਂ ਐਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਮੈਡੌਕ ਦੀਆਂ ਹੌਰਰ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਨਿਮਰ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਆਪਣੀ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਨ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਅਲੰਬਰਦਾਰ ਸੂਰਜ ਬੜਜਾਤਿਆ।

22 ਫਰਵਰੀ 1964 ਨੂੰ ਜਨਮੇ ਸੂਰਜ ਅੱਜ ਉਸ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਤਾਰਾਚੰਦ ਬੜਜਾਤਿਆ ਨੇ ਲਗਭਗ 80 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੀ ਸੀ।

ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਰਿਆ ਇੱਕ ਸਿਤਾਰਾ

ਸੂਰਜ ਬੜਜਾਤਿਆ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਆਗਾਜ਼ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਡੂੰਘੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਆਤਮ-ਮੰਥਨ ਕੀਤਾ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਕਾਰਨ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੀ ਉਸ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਾਲੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਗੁਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1962 ਵਿੱਚ 'ਆਰਤੀ' ਅਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦੋਸਤੀ' ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ।

ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਸਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹੇ ਸੂਰਜ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਬੜਜਾਤਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਡਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਿਰ ਕਦੇ ਝੁਕਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ। ਇਸੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਲਈ 'ਸਾਰਾਂਸ਼' ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ।

'ਮੈਨੇ ਪਿਆਰ ਕਿਆ' ਅਤੇ 'ਪ੍ਰੇਮ' ਦਾ ਜਨਮ

ਸੂਰਜ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਤੋਂ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿਨੇਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਸਿੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ 1989 ਵਿੱਚ 'ਮੈਨੇ ਪਿਆਰ ਕਿਆ' ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਸਿਰਫ਼ 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ 'ਰੋਮੀਓ-ਜੂਲੀਅਟ' ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਭਾਗਿਆਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦਾ 'ਐਂਗਰੀ ਯੰਗ ਮੈਨ' ਅਵਤਾਰ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ 2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ 45 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ।

ਸਫਲਤਾ ਦਾ 'ਬੜਜਾਤਿਆ ਫਾਰਮੂਲਾ'

ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1994 ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨੇ 'ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈਂ ਕੌਨ' ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। 14 ਗਾਣਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਸੰਗੀਤਮਈ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਤਸਵ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। 6 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 128 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।

ਇੱਥੋਂ ਇੱਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਲੱਗਾ - ਰਵਾਇਤੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ, ਮਿੱਠਾ ਸੰਗੀਤ, ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਿਆਰ। 'ਹਮ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਹੈਂ' (1999) ਨੇ ਇਸ ਫਾਰਮੂਲੇ 'ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਤਿੰਨੋਂ ਹੀ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਰਹੀਆਂ। 'ਵਿਵਾਹ' ਅਤੇ 'ਪ੍ਰੇਮ ਰਤਨ ਧਨ ਪਾਇਓ' ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।

'ਪ੍ਰੇਮ' ਨਾਲ ਬਣੀ ਸਲਮਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ

ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਾਥੀ ਰਹੇ। ਸਲਮਾਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਗਭਗ ਹਰ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ‘ਪ੍ਰੇਮ’ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਿਆ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਲਮਾਨ ‘ਸੰਸਕਾਰੀ ਪ੍ਰੇਮ’ ਬਣੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਪਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਿੱਚ ‘ਟਾਈਗਰ’ ਵਰਗੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।

ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਰੱਖੀ। ਭਾਗਿਆਸ਼੍ਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ, ਤੱਬੂ, ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਸੋਨਮ ਕਪੂਰ ਤੱਕ ਕਈ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾਈ ਕੈਨਵਸ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਭਰੇ।

ਮਿੱਠੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਾਥ

ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਣੇ ਸਰਲ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਵਿੰਦਰ ਜੈਨ ਅਤੇ ਹਿਮੇਸ਼ ਰੇਸ਼ਮੀਆ ਵਰਗੇ ਮਾਂਝੇ ਹੋਏ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣੀ ਨਵੀਨਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਊਂਚਾਈ’ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਤਿੰਨ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੋਸਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਸਵਰਗੀ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਐਵਰੇਸਟ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਤੱਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਸਰੀਰਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਾਂਝ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਰਮਿਕ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ।

ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਸੂਰਜ ਨੂੰ 70ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਸੂਰਜ ਜਿਸ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਸਹਿਜ ਗਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਾਲ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇ, ਪਰ ਇੰਨਾ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ।