83 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ, ਬਜਟ 2 ਲੱਖ ਤੇ ਕਮਾਈ 1 ਕਰੋੜ; 3 ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ 'ਚ ਚੱਲੀ ਸੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਲਾਕਬਸਟਰ Movie
ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਜਟ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 40 ਅਤੇ 50 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣਿਆ ਜਦੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ ਸੀ।
Posted By Sunita
Publish Date: Fri, 06 Mar 2026 12:11 PM (IST)
Updated Date: Fri, 06 Mar 2026 12:14 PM (IST)
ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਜਟ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 40 ਅਤੇ 50 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣਿਆ ਜਦੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ ਸੀ।
ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ, ਜਾਂ ਇੰਝ ਕਹਿ ਲਓ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਵੋਗੇ।
ਸਾਲ 1943 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ
ਅੱਜ ਜਿਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ 'ਕਿਸਮਤ' (Kismat)। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾਲ 1943 ਵਿੱਚ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਤਲਬ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਦੀਦਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਦੌਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ (World War 2) ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਛੋਟੇ ਬਜਟ ਦੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਬਜਟ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਰੀਬ 3 ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਸੀ।
ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਕਮਾਏ ਸਨ 1 ਕਰੋੜ
'ਕਿਸਮਤ' ਜਦੋਂ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਅਤੇ ਵਿਲੇਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਬਜਟ ਕਰੀਬ 2 ਲੱਖ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਂਬੇ ਟਾਕੀਜ਼ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਗਿਆਨ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 3 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਕਰੀਬ 1 ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਰਕਮ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਰੀਬ 1,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਿਆ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ
'ਕਿਸਮਤ' ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਰੌਕਸੀ ਸਿਨੇਮਾ (Roxy Cinema) ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ 187 ਹਫ਼ਤੇ (ਲਗਭਗ 4 ਸਾਲ) ਚੱਲਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ 32 ਸਾਲ ਬਾਅਦ 'ਸ਼ੋਲੇ' ਨੇ ਤੋੜਿਆ ਸੀ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗਾਣੇ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਵਿਵਾਦ
ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਇੱਕ ਗਾਣਾ "ਦੂਰ ਹਟੋ ਐ ਦੁਨੀਆ ਵਾਲੋ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਹਮਾਰਾ ਹੈ" ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੀ। ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਨਿਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ ਨੇ ਚਾਲਾਕੀ ਨਾਲ ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਜੋੜੀ— "ਸ਼ੁਰੂ ਹੁਆ ਹੈ ਜੰਗ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ, ਜਾਗ ਉਠੋ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ" ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਪਾਨ ਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਗਾਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਰ ਜਨਤਾ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਮਾਸਟਰਸਟ੍ਰੋਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸੀ।
ਵੱਖਰੀ ਸੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 'ਐਂਟੀ-ਹੀਰੋ' (Anti-Hero) ਵਾਲੇ ਕਨਸੈਪਟ ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਨੇ 'ਮਦਨ' ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਜੋ ਇੱਕ ਜੇਬ ਕਤਰਾ ਅਤੇ ਚੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਪਾਹਜ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਮੋੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਖੂਬ ਪਸੰਦ ਆਏ ਸਨ।