Work From Home ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਡਾਣਾਂ ਘਟਾਉਣ ਤਕ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਦੀ ਖਪਤ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਨਰਜੀ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕੀ-ਕੀ ਸਲਾਹਾਂ
IEA ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਕਿਹਾ, "ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਾਵਟ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਤੋਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਗਪਗ ਠੱਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।" ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਦਿਨ ਕਰੀਬ 1.5 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਤੇ 50 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦ ਇਸ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੇਲ ਖਪਤ ਦਾ ਲਗਪਗ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ।
Posted By Seema Anand
Publish Date: Fri, 20 Mar 2026 02:54 PM (IST)
Updated Date: Fri, 20 Mar 2026 03:02 PM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ (IEA) ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਿਘਨ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਪੈ ਰਹੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ 'ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ' (Work from Home) ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਘਟਾਉਣ ਵਰਗੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਤੇਹਰਾਨ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 100 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਪਗ 88 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਛਾਲ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਜੋਖ਼ਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਦਾ ਘਾਟਾ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਬਾਲਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਫਿਲਹਾਲ ਨਹੀਂ ਵਧਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਰਸੋਈ ਗੈਸ (LPG) ਦੇ ਦਾਮ 60 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਲੰਡਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਪਲਾਈ 'ਚ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ
IEA ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਕਿਹਾ, "ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਾਵਟ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਤੋਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਗਪਗ ਠੱਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।" ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਦਿਨ ਕਰੀਬ 1.5 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਤੇ 50 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦ ਇਸ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੇਲ ਖਪਤ ਦਾ ਲਗਪਗ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਅੱਧਾ ਦਰਾਮਦ, 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਗੈਸ ਦਰਾਮਦ ਅਤੇ 85-90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਇਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਉਪਰਾਲਿਆਂ 'ਚ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਪਤ ਘਟਾਉਣ, ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ (ਵਰਕ ਫ੍ਰੌਮ ਹੋਮ/ਰਿਮੋਟ ਵਰਕ) ਲਈ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਗਤੀ ਸੀਮਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਘਟਾਉਣ, ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹੋਰ ਉਪਾਵਾਂ 'ਚ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਧਾਉਣਾ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਘਟਾਉਣਾ, ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਐਲਪੀਜੀ (LPG) ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਅਪਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਬਾਲਣ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਧਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। IEA ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਹਫ਼ਤੇ 'ਚ ਤਿੰਨ ਵਾਧੂ ਦਿਨ ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਤੇਲ ਖਪਤ 'ਚ ਦੋ ਤੋਂ ਛੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਚਾਲਕਾਂ ਲਈ ਔਸਤਨ ਕਰੀਬ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤਕ ਕਮੀ ਸੰਭਵ ਹੈ।" ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਗਤੀ ਸੀਮਾ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਚਾਲਕ ਦੀ ਤੇਲ ਖਪਤ ਪੰਜ ਤੋਂ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਖਪਤ ਇੱਕ ਤੋਂ ਛੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਲਵਾਹਕ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਰੀਬ ਪੰਜ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਚਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਈਈਏ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਘਟਾ ਕੇ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਵਰਗੀ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵੱਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕਾਰਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਖਪਤ ਇਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤਕ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ 'ਚ ਕਰੀਬ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਮੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਬਾਲਣ (Aviation Fuel) ਦੀ ਮੰਗ ਸੱਤ ਤੋਂ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਈਈਏ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਤੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚੋਂ 40 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।