RBI ਦਾ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ: ਹੁਣ ਬੈਂਕ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਸੇਲਜ਼ ਕਾਲ, ਗਲਤ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਵੇਚਣ 'ਤੇ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ ਰਿਫੰਡ!
ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ (Loan) ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬੀਮਾ ਜਾਂ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੁਣ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਸ-ਸੇਲਿੰਗ (ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਵੇਚਣ) ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਡਰਾਫਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ 1 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
Publish Date: Thu, 12 Feb 2026 04:35 PM (IST)
Updated Date: Thu, 12 Feb 2026 04:37 PM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ (Loan) ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬੀਮਾ ਜਾਂ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੁਣ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਸ-ਸੇਲਿੰਗ (ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਵੇਚਣ) ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਡਰਾਫਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ 1 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
1 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਬਦਲਾਅ:
ਸੇਲਜ਼ ਕਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੈਅ: ਹੁਣ ਬੈਂਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਾਂ ਏਜੰਟ ਸਿਰਫ਼ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੀ ਕਾਲ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਗਾਹਕ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬੰਡਲਿੰਗ 'ਤੇ ਰੋਕ: ਬੈਂਕ ਲੋਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਮਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਲੈਣ ਲਈ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਵੱਖਰੀ ਸਹਿਮਤੀ (Consent): ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਵੇਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇੱਕ ਹੀ ਟਿੱਕ (Tick) ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਨਹੀਂ ਵੇਚੇ ਜਾ ਸਕਣਗੇ।
ਡਾਰਕ ਪੈਟਰਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ: ਐਪਸ ਜਾਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਟਿੱਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਾਕਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ।
ਰਿਫੰਡ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਵੀ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
30 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੀਡਬੈਕ: ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਾਹਕ ਤੋਂ ਫੀਡਬੈਕ ਲੈਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਗਲਤ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਰਿਫੰਡ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ
ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਵੀ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਤੀਜੀ-ਧਿਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗਲਤ ਵਿਕਰੀ, ਏਜੰਟਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਡਾਰਕ ਪੈਟਰਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।