LPG ਦੀ ਖਪਤ 'ਚ 13% ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ, ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਵਿਗੜੀ ਸਪਲਾਈ; ਜਾਣੋ ਸਰਕਾਰ ਦਾ 'ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ'
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸ (LPG) ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ 13 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Posted By alisha
Publish Date: Sun, 19 Apr 2026 03:59 PM (IST)
Updated Date: Sun, 19 Apr 2026 04:06 PM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸ (LPG) ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ 13 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਪਲਾਈ ਘਟਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਭਗ 60 ਫ਼ੀਸਦੀ LPG ਆਯਾਤ (Import) ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ 'ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ' (Strait of Hormuz) ਦੇ ਰਸਤੇ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾ (UAE) ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।
ਖਪਤ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਮੰਤਰਾਲੇ (PPAC) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ:
ਕੁੱਲ ਖਪਤ: ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ 23.79 ਲੱਖ ਟਨ ਰਹੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 12.8% ਘੱਟ ਹੈ।
ਘਰੇਲੂ ਸਪਲਾਈ: ਇਸ ਵਿੱਚ 8.1% ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।
ਵਪਾਰਕ ਸਪਲਾਈ: ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ ਵਿੱਚ 48% ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਟੌਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਥੋਕ ਵਿਕਰੀ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 75.5% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦਾ 'ਪਲਾਨ'
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ:
ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਟੌਤੀ: ਘਰਾਂ ਦੀ ਰਸੋਈ ਚਾਲੂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਗੈਸ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ: ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੈਸ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ LPG ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਰਤਣ।
ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: ਇਹਨਾਂ ਕਦਮਾਂ ਸਦਕਾ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ LPG ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 11 ਲੱਖ ਟਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 14 ਲੱਖ ਟਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਜੈੱਟ ਈਂਧਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਪੈਟਰੋਲ: ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਖਪਤ 7.6% ਵਧੀ ਹੈ।
ਡੀਜ਼ਲ: ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਮੰਗ 8.1% ਵਧੀ ਹੈ।
ਜੈੱਟ ਈਂਧਨ (ATF): ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ (Airspace) ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਖਪਤ ਸਥਿਰ ਰਹੀ ਹੈ।