ਭਾਰਤ 'ਚ ਹੈ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡੇਅਰੀ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 1 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਦੁੱਧ ਇਕੱਠਾ; ਜਾਣੋ ਕੌਣ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਮਾਲਕ?

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅਮੂਲ (Amul) ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡੇਅਰੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋਵੋਗੇ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡੇਅਰੀ (Largest Milk Dairy in India) ਕਿਹੜੀ ਹੈ? ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਉਸ ਡੇਅਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗੇ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਸਗੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡੇਅਰੀ ਸੰਘ ਹੈ। ਇਹੀ ਡੇਅਰੀ ਅਮੂਲ ਦੇ ਦੁੱਧ ਸਪਲਾਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਇਸੇ ਡੇਅਰੀ ਤੋਂ ਅਮੂਲ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ।

ਇਹ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡੇਅਰੀ

ਬਨਾਸ ਡੇਅਰੀ (ਬਨਾਸਕਾਂਠਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਹਿਕਾਰੀ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਘ ਲਿਮਟਿਡ) ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪਾਲਣਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ GCMMF (ਅਮੂਲ) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 1969 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਹ ਡੇਅਰੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 80 ਲੱਖ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ₹24,000 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਦੁੱਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਮੂਲ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਾਲ ਖ਼ਾਸ ਰਿਸ਼ਤਾ

ਇਸ ਡੇਅਰੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ 'ਗੁਜਰਾਤ ਸਹਿਕਾਰੀ ਦੁੱਧ ਮੰਡੀਕਰਨ ਸੰਘ' (GCMMF), ਆਨੰਦ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸੰਘ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੈਂਬਰ ਯੂਨੀਅਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੱਖਣ, ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ, ਖੋਆ, ਆਲੂ ਦੇ ਸਨੈਕਸ ਅਤੇ ਚਾਕਲੇਟ (ਅਮੂਲ ਬਿੰਦਾਸ) ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ 'ਅਮੂਲ' ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ?

ਬਨਾਸ ਡੇਅਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗਾਲਬਾਭਾਈ ਨਾਨਜੀਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਗਾਲਬਾ ਕਾਕਾ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗਾਲਬਾ ਕਾਕਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਨ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਿਕਰਮੰਦ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਡੇਅਰੀ ਦੀ ਨੀਂਹ 1960 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਤਹਿਸੀਲਾਂ — ਵਡਗਾਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣਪੁਰ — ਦੇ ਅੱਠ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁੱਧ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।

ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1969 ਵਿੱਚ 'ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਫਲੱਡ' ਦੇ ਤਹਿਤ 'ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੇਅਰੀ ਵਿਕਾਸ ਬੋਰਡ' (NDDB) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਡੇਅਰੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੌਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ

ਬਨਾਸ ਡੇਅਰੀ ਕੋਲ 20,00,000 (2 ਮਿਲੀਅਨ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ 1.8 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ 1,200 ਤੋਂ 1,750 ਪਿੰਡ-ਪੱਧਰੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਦੁੱਧ ਕਮੇਟੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।