Budget 2026:ਕੀ ਹੈ ਬਜਟ ਦਾ ਪਾਰਟ-B, ਜਿਸ 'ਤੇ ਰਹੇਗੀ ਸਭ ਦੀ ਨਜ਼ਰ? ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ ਫਾਰਮੈਟ; ਪੜ੍ਹੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਡਿਟੇਲ
ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਜਟ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪਾਰਟ A' 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਐਲਾਨ ਅਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਡੇਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, 'ਪਾਰਟ B' ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਨੀਤੀਗਤ ਬਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਇਸ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Posted By Sandip Kaur
Publish Date: Sun, 01 Feb 2026 09:00 AM (IST)
Updated Date: Sun, 01 Feb 2026 09:04 AM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅੱਜ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ (Union Budget) ਪੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 1 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਬਜਟ ਪਿਛਲੇ ਸਾਢੇ ਸੱਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਆ ਰਹੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਫਾਰਮੈਟ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਜਟ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪਾਰਟ A' 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਐਲਾਨ ਅਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਡੇਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, 'ਪਾਰਟ B' ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਨੀਤੀਗਤ ਬਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਇਸ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਦਲਾਅ?
ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ 'ਪਾਰਟ B' ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹਿੱਸਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 'ਪਾਰਟ B' ਫੌਰੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਰਣਨੀਤਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੋਹਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ (Double Approach) ਦਾ ਮਕਸਦ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਮਾਹੌਲ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਫੌਰੀ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੀ-ਕੀ?
'ਪਾਰਟ B' ਵਿੱਚ ਫੌਰੀ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਰੋਡਮੈਪ (Strategic Roadmap) ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖਾਸ ਥਾਂ ਦਿਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਤਾਕਤ, ਮੌਜੂਦਾ ਆਰਥਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਫ਼ਤਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਦੱਸਣੀ ਹੈ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਬਿਆਨ (Long-term Policy Statement) ਦੇਣਾ ਹੈ ਮਕਸਦ
ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ ਉੱਚ ਟੈਰਿਫਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ (Geopolitical) ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਬਜਟ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨੀਤੀਗਤ ਬਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ (Economic Survey) ਵਿੱਚ ਢਾਂਚਾਗਤ ਅਤੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ (Structural and Cyclical) ਦੋਵਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ, ਮੈਕਰੋ-ਇਕਨਾਮਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਸਾਈਜ਼ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।