ਕੀ ਅਮਰੀਕਾ-ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਜੰਗ ਨਾਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ? ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਪਵੇਗਾ ਅਸਰ?

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ $60 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਿਲਹਾਲ ਗਲੋਬਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਦਾ ਤੇਲ ਬਰਾਮਦ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫੈਸਿਲਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਰਿਫਾਈਨਿੰਗ ਆਮ ਵਾਂਗ ਸੀ।

ਰੋਇਟਰਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਰਿਫਾਈਨਿੰਗ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਆਮ ਵਾਂਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਐਨਰਜੀ ਕੰਪਨੀ PDVSA ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਾਅਵਾ

ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੁਰੋ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ। ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਸੱਤਾ 'ਤੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇੱਕ ਸੂਤਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਰਾਕਸ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ 'ਲਾ ਗੁਆਰਾ' ਬੰਦਰਗਾਹ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਪਰ ਤੇਲ ਬਰਾਮਦ ਲਈ ਵਰਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।

ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ (ਨਾਕਾਬੰਦੀ) ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦੋ ਕਾਰਗੋ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਏ ਸਨ। ਰੋਇਟਰਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਖ਼ਤੀ ਕਾਰਨ ਕਈ ਜਹਾਜ਼ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਮੋੜ ਲਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ PDVSA ਦਾ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਈਂਧਨ ਦਾ ਸਟਾਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। PDVSA ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਹੌਲੀ ਕਰਨੀ ਪਈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਟੈਂਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਤਪਾਦਨ ਜਾਂ ਰਿਫਾਈਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਓਪੇਕ (OPEC) ਦੇਸ਼ ਦਾ ਬਰਾਮਦ, ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਗਏ 950,000 ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ (bpd) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨ?

ਭਾਵੇਂ ਚੀਨ ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਆਸੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ।

ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲ 'ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ 2021 ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2021-22 ਅਤੇ 2022-23 ਵਿੱਚ ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੋਂ ਕੁੱਲ ਆਯਾਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ $89 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ $250 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, 2023-24 ਤੱਕ ਭਾਰਤ-ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਮੁੜ ਲੀਹ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਆਯਾਤ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ $1 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਸੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਿੱਟਾ: ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਭਰਪੂਰ ਸਪਲਾਈ (Oversupply) ਕਾਰਨ ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੀਮਤ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਲੰਬਾ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਲਈ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਯਾਤ ਖਰਚਾ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।