ਸੋਨੇ ਦੀ ਦੀਵਾਨਗੀ: ਦੁਨੀਆ ਦੇ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗੋਲਡ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ, ਜਾਣੋ ਨੰਬਰ 1 'ਤੇ ਕੌਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਕਿੱਥੇ?
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਕਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ (ਬਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ), ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਲੋੜਾਂ (ਗੋਲਡ ਰਿਜ਼ਰਵ) ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Posted By Sandip Kaur
Publish Date: Fri, 20 Feb 2026 02:13 PM (IST)
Updated Date: Fri, 20 Feb 2026 02:19 PM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਕੀਮਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ 'ਜੀਓ-ਪੋਲੀਟੀਕਲ' (ਭੂ-ਸਿਆਸੀ) ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ (Safe-haven investment) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸੋਨਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਕਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ (ਬਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ), ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਲੋੜਾਂ (ਗੋਲਡ ਰਿਜ਼ਰਵ) ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਦੋ ਦੇਸ਼ ਹਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ:
'ਇਨਵੈਸਟੋਪੀਡੀਆ' ਦੇ ਸਾਲ 2024 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖਪਤਕਾਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੰਗ ਇਸ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਦਾ ਲਗਪਗ 50% ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਗੋਲਡ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ (2024)
| ਰੈਂਕ | ਦੇਸ਼ | ਖਪਤ (ਟਨ ਵਿੱਚ) |
| 1. | ਭਾਰਤ | 563.4 |
| 2. | ਚੀਨ | 511.4 |
| 3. | ਅਮਰੀਕਾ | 132.1 |
| 4. | ਰੂਸ | 41.2 |
| 5. | ਤੁਰਕੀ | 40.9 |
| 6. | ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ | 35.0 |
| 7. | ਯੂਏਈ (UAE) | 34.7 |
| 8. | ਈਰਾਨ | 26.7 |
| 9. | ਮਿਸਰ (Egypt) | 26.1 |
| 10. | ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ | 22.8 |
ਭਾਰਤ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਰਾਮਦਕਾਰ:
ਭਾਰਤ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਰਾਮਦਕਾਰ (Importer) ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਪਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੋਨਾ ਬਾਹਰੋਂ ਮੰਗਵਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕੌਂਸਲ (WGC) ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ 11% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਪਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ 17% ਵਧੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਪੀਲੀ ਧਾਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ।
WGC ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ 710.9 ਟਨ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 280.4 ਟਨ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਬਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਮੰਗ:
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਮੰਗ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 5,000 ਟਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 1% ਵਧ ਕੇ 5,002 ਟਨ ਹੋ ਗਈ। WGC ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੇ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।