New Labour Code:1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ ਇਨ-ਹੈਂਡ ਸੈਲਰੀ? 4 ਦਿਨ ਕੰਮ ਤੇ 3 ਦਿਨ ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਸੱਚ, 12 ਸਵਾਲਾਂ 'ਚ ਜਾਣੋ ਸਭ ਕੁਝ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਲੇਬਰ ਕੋਡ (New Labour Codes) ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਨ-ਹੈਂਡ ਸੈਲਰੀ, ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਪਲਾਨਿੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੀ-ਸੈੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ 44 ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ 4 ਆਸਾਨ ਕੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਵਾਲ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਸੈਲਰੀ ਘਟ ਜਾਵੇਗੀ? ਕੀ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ ਵਧਣਗੇ? ਕੋਰ ਇੰਡੀਗਰਾ ਦੇ ਐਮਡੀ ਮਹੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮੂਰਤੀ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਹੀ 12 ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਕੇ ਸਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਲੇਬਰ ਕੋਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 12 ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ

ਸਵਾਲ 1: ਨਵੇਂ ਲੇਬਰ ਕੋਡ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਲਾਈਫ ਕਿੰਨੀ ਬਦਲੇਗੀ?

ਜਵਾਬ: ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (ਜਿਵੇਂ ਵਰਕ ਫਰੌਮ ਹੋਮ) ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਕੋਡਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ 'ਈਜ਼ ਆਫ ਡੂਇੰਗ ਬਿਜ਼ਨਸ' ਦੇ ਨਾਲ 'ਈਜ਼ ਆਫ ਲਿਵਿੰਗ' ਵੀ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨ (Uniform) ਹੋਣਗੇ।

ਸਵਾਲ 2: ਕੀ ਮੇਰੀ ਇਨ-ਹੈਂਡ ਸੈਲਰੀ ਘਟ ਜਾਵੇਗੀ?

ਜਵਾਬ: ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੁਹਾਡੀ 'ਬੇਸਿਕ ਪੇਅ' ਤੁਹਾਡੀ ਕੁੱਲ ਸੈਲਰੀ (CTC) ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50% ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਸਰ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਸਿਕ ਘੱਟ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਬੇਸਿਕ ਵਧੇਗੀ।

ਨਤੀਜਾ: ਬੇਸਿਕ ਵਧਣ ਨਾਲ ਪੀਐਫ (PF) ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨਕਦ ਸੈਲਰੀ (Take-home pay) ਥੋੜ੍ਹੀ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਚਤ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਸਵਾਲ 3: ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ ਕਿੰਨੇ ਹੋਣਗੇ? ਕੀ 4-ਦਿਨ ਵਰਕਿੰਗ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ?

ਜਵਾਬ: ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 48 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:

ਜੇਕਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 8 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਹੈ, ਤਾਂ 6 ਦਿਨ ਵਰਕਿੰਗ ਹੋਵੇਗੀ।

ਜੇਕਰ ਕੰਪਨੀ 12 ਘੰਟੇ ਦੀ ਸ਼ਿਫਟ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ 4 ਦਿਨ ਕੰਮ ਅਤੇ 3 ਦਿਨ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਹ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ।

ਸਵਾਲ 4: ਓਵਰਟਾਈਮ (Overtime) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੀ ਨਿਯਮ ਹਨ?

ਜਵਾਬ: ਬਿਲਕੁਲ, ਨਵੇਂ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਓਵਰਟਾਈਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਖ਼ਤ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਤੈਅ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਮ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਸਵਾਲ 5: ਛੁੱਟੀਆਂ (Leaves) ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?

ਜਵਾਬ: ਹੁਣ ਨਿਯਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਲਈ ਲਿਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਪੈਸਾ (Encashment) ਦੇਣਾ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਵਾਲ 6: ਪੀਐਫ (PF) ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬਦਲਾਅ ਹੈ?

ਜਵਾਬ: ਪੀਐਫ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ 'ਅਸਲ ਬੇਸਿਕ ਪੇਅ' 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਬਦਲ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਥ੍ਰੈਸ਼ਹੋਲਡ (₹15,000) 'ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਬੇਸਿਕ ਸੈਲਰੀ 'ਤੇ।

ਸਵਾਲ 7: ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ (Gratuity) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੀ ਨਵਾਂ ਹੈ?

ਜਵਾਬ: ਫਿਕਸਡ ਟਰਮ ਕੰਟਰੈਕਟ (FTC) ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਜੇਕਰ ਉਹ 1 ਸਾਲ ਦਾ ਕੰਟਰੈਕਟ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਣਗੇ।

ਸਵਾਲ 8: ਗਿਗ ਵਰਕਰਜ਼ (ਜ਼ੋਮੈਟੋ-ਸਵਿਗੀ ਆਦਿ) ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?

ਜਵਾਬ: ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਿਗ ਵਰਕਰਜ਼ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਰਕਰਜ਼ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਫੰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲ ਸਕਣਗੀਆਂ।

ਸਵਾਲ 9: ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਨਾਈਟ ਸ਼ਿਫਟ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ?

ਜਵਾਬ: ਮਹਿਲਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜੇਕਰ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਨਾਈਟ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪੁਖਤਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨੇ ਹੋਣਗੇ।

ਸਵਾਲ 10: ਕੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ 'ਕ੍ਰੈਚ (Creche)' ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੇਗੀ?

ਜਵਾਬ: ਹਾਂ, ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਚ ਭੱਤੇ (Compensation) ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਕਮ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕ੍ਰੈਚ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰੱਖ ਸਕੇ।

ਸਵਾਲ 11: ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਅਤੇ ESIC ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬਦਲਾਅ ਹੈ?

ਜਵਾਬ: ESIC ਦੀ ਗਣਨਾ ਹੁਣ 'ਵੇਜਿਜ਼' (ਬੇਸਿਕ+ਡੀਏ) 'ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਘਟੇਗਾ ਅਤੇ ਕਵਰੇਜ ਵਧੇਗੀ। ਚਰਚਾ ਹੈ ਕਿ ਸੈਲਰੀ ਲਿਮਿਟ ₹21,000 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ ₹30,000 ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਵਾਲ 12: ਨਵੇਂ ਲੇਬਰ ਕੋਡ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀ ਹਨ?

ਜਵਾਬ:

ਫਾਇਦੇ: ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਗਿਗ ਵਰਕਰਜ਼ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕੇ।

ਨੁਕਸਾਨ: ਤੁਰੰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੈਲਰੀ (Take-home pay) ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਵਧੇਗਾ।