- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਫਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਂਡ ਨਾਈਨ (G-9), ਪੂਵਨ ਅਤੇ ਨੇਂਡਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੇਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਹਲਕੇ ਸਨੈਕਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਮਿਠਾਈਆਂ ਤੱਕ, ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਲਾ ਉਤਪਾਦਕ (Top Banana Producing Country) ਦੇਸ਼ ਹੈ? ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਕੇਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 19% ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 35 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇਲੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਰਗੇ ਰਾਜ ਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਹਾਈ-ਡੈਂਸਿਟੀ ਪਲਾਂਟਿੰਗ' ਅਤੇ 'ਟਿਸ਼ੂ ਕਲਚਰ' ਤਕਨੀਕ ਨੇ ਕੇਲੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਤਪਾਦਨ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਫਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਂਡ ਨਾਈਨ (G-9), ਪੂਵਨ ਅਤੇ ਨੇਂਡਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੇਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਹਲਕੇ ਸਨੈਕਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਮਿਠਾਈਆਂ ਤੱਕ, ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ:
| ਲੜੀ ਨੰ. | ਰਾਜ | ਉਤਪਾਦਨ (ਹਜ਼ਾਰ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ) | ਕੁੱਲ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ (%) |
| 1 | ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ | 6,534.35 | 17.37 |
| 2 | ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 5,830.93 | 15.5 |
| 3 | ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ | 4,719.95 | 12.55 |
| 4 | ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 4,191.85 | 11.14 |
| 5 | ਗੁਜਰਾਤ | 4,010.72 | 10.66 |
| 6 | ਕਰਨਾਟਕ | 3,121.97 | 8.3 |
| 7 | ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 2,453.83 | 6.52 |
| 8 | ਬਿਹਾਰ | 1,919.98 | 5.1 |
| 9 | ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ | 1,440.01 | 3.83 |
| 10 | ਅਸਾਮ | 1,022.51 | 2.72 |
ਕੇਲੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕੇਲੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਆਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਹਨ ਭਾਰਤੀ ਕੇਲੇ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰ?
ਭਾਰਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੇਲਾ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ (Export) ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕੇਲੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗ ਈਰਾਨ, ਇਰਾਕ, UAE, ਓਮਾਨ, ਸਊਦੀ ਅਰਬ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ, ਨੇਪਾਲ, ਕਤਰ, ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਬਹਿਰੀਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਰੂਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਵੇਂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਕੇਲੇ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ।