ਚੀਨ ਨੇ ਫਿਰ ਦਿੱਤਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਝਟਕਾ! ਚੌਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਮਿਰਚਾਂ ਦੀ ਖੇਪ ਮੋੜੀ, ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਮਾਰਚ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਨੂੰ GMO ਦੇ ਅੰਸ਼ ਪਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਤਰਕ ਦੇ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮਿਰਚਾਂ ਦੀਆਂ 3 ਖੇਪਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਮਿਰਚਾਂ ਦੀਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਖੇਪਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਮੇਥਾਮੀਡੋਫੋਸ' (Methamidophos) ਦੀ ਕਥਿਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ (Exporters) ਨੂੰ ਸਸਪੈਂਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਚੀਨ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਰਿਕਾਰਡ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ

ਚੀਨ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਓਲੀਓਰੇਸਿਨ (Oleoresin) ਕੱਢਣ ਲਈ 'ਤੇਜਾ' ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਿਰਚ ਖ਼ਰੀਦਦਾ ਹੈ। 'ਬਿਜ਼ਨੈੱਸਲਾਈਨ' ਮੁਤਾਬਕ ਚੀਨ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਾਲਾਨਾ ਮਿਰਚ ਦੀ ਖੇਪ (Export to China) 1.5 ਲੱਖ ਟਨ ਤੋਂ 1.9 ਲੱਖ ਟਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘਟਦੀ-ਵਧਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2024-25 ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੀਨ ਨੂੰ 2.36 ਲੱਖ ਟਨ ਮਿਰਚ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 31 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਯਾਤ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮਿਰਚ ਨਿਰਯਾਤ 2024-25 ਵਿੱਚ 7.15 ਲੱਖ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 6.01 ਲੱਖ ਟਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 19 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਰਿਹਾ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੇਥਾਮੀਡੋਫੋਸ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ?

ਚੀਨ ਨੇ ਲਾਲ ਮਿਰਚ ਵਿੱਚ ਮੇਥਾਮੀਡੋਫੋਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਪਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮਿਰਚਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜਿਆ ਹੈ। ਬਿਜ਼ਨੈੱਸਲਾਈਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰ (SABC) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਭਾਗੀਰਥ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਿਰਚ ਦੀ ਖੇਪ ਵਿੱਚ ਮੇਥਾਮੀਡੋਫੋਸ ਦਾ ਪਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮੇਥਾਮੀਡੋਫੋਸ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ 'ਏਸੀਫੇਟ' (Acephate) ਨਾਮਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦੇ ਟੁੱਟਣ (Breakdown) ਨਾਲ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਅੰਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫ਼ਸਲਾਂ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਮਿਰਚ ਉਤਪਾਦਕ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਿਰਚ ਦੀ ਖੇਪ ਰਿਜੈਕਟ ਕਰਨਾ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ

ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਮਿਰਚ ਦੀ ਖੇਪ ਰਿਜੈਕਟ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਖਾਧ ਸੁਰੱਖਿਆ (Food Safety) ਦੇ ਨਿਯਮ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ 'ਤੇ।

2024-25 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ ਸਸਤੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਰਚ ਖ਼ਰੀਦੀ ਸੀ, ਪਰ 2025-26 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਫ਼ਸਲ ਅਤੇ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੰਗ ਘਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਚੀਨ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਕਰੀਬ 3000 ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10-15% ਖੇਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਆਈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ (Moisture) ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਸਨ।