ਸਾਵਧਾਨ! ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ 2 ਸਾਲ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ, ਜਾਣੋ ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਗਲਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, NI ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 138 ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋਣਾ ਹੀ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
Posted By Neha Diwan
Publish Date: Wed, 11 Feb 2026 12:50 PM (IST)
Updated Date: Wed, 11 Feb 2026 12:51 PM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਗਲਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, NI ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 138 ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋਣਾ ਹੀ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
ਕਿੰਨਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੁਰਮਾਨਾ?
ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਹ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
ਜੇਲ੍ਹ: 2 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ।
ਜੁਰਮਾਨਾ: ਚੈੱਕ ਦੀ ਰਕਮ ਦਾ ਦੁੱਗਣਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੋਵੇਂ।
ਬੈਂਕ ਚਾਰਜਿਸ: ਚੈੱਕ ਜਾਂ NACH ਮੈਂਡੇਟ (ਜਿਵੇਂ SIP) ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬੈਂਕ ₹250 ਤੋਂ ₹750 ਤੱਕ ਦਾ ਡਿਸਆਨਰ ਚਾਰਜ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਧਾਰਾ 138 (Section 138)?
ਨੇਗੋਸ਼ੀਏਬਲ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਸ ਐਕਟ, 1881 ਦੀ ਧਾਰਾ 138 ਦੇ ਤਹਿਤ:
ਜੇਕਰ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਪਰਾਧਿਕ ਗੁਨਾਹ ਹੈ।
ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇਕਰ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੋਟਿਸ ਮਿਲਣ ਦੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ EMI, ਕਿਰਾਇਆ ਜਾਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੀ ਪੇਮੈਂਟ ਫੇਲ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੈਣਦਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਲੇਟ ਫੀਸ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਵੀ ਵਸੂਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਚਾਅ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ
ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਘੱਟ ਹਨ ਅਤੇ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ।
15 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੋਟਿਸ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਪੇਮੈਂਟ ਕਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸਬੂਤ ਰੱਖੋ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੇਮੈਂਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰਸੀਦ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ।