ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ੍ਰੀ ਦੁਰਗਾ ਮੰਦਰ ਹੰਡਿਆਇਆ ਦਾ ਇਤਹਾਸ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ੍ਰੀ ਦੁਰਗਾ ਮੰਦਿਰ ਹੰਡਿਆਇਆ ਦਾ ਇਤਹਾਸ
Publish Date: Thu, 19 Mar 2026 04:41 PM (IST)
Updated Date: Fri, 20 Mar 2026 04:04 AM (IST)

ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਬਰਨਾਲਾ : ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ੍ਰੀ ਦੁਰਗਾ ਮੰਦਰ ਹੰਡਿਆਇਆ-ਖੁੱਡੀ ਰੋਡ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ 1825 ’ਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੰਦਰ ’ਚ ਸ੍ਰੀ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ’ਚ ਅਥਾਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਥੇ ਸੱਚੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੇਵਕ ਬਾਬਾ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਕ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਮੰਦਿਰ ’ਚ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ’ਚ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਨੇ ਮਾਂ ਦੇਵੀ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਭਗਤ ਬਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਬਣਾ ਦੇਣਗੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇਣਗੇ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਮਾਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੇਹੋਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਸਥਾਈ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਥੇ ਬੋਹੜੀ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ : ਬਾਬਾ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਾਬਾ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਾਬਾ ਬਦਲੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੀਬੀ ਲਾਲੀ ਦੇਵੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਆਈ ਸੀ ਤੇ 51 ਸਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੋਹੜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਟਣ ’ਤੇ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਮੰਦਰ ’ਚ ਅਥਾਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੀ ਨਵਰਾਤਰੀ ਤੱਕ, ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ ’ਚ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਦੁਰਗਾ ਮੰਦਰ ’ਚ ਕਈ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਦਰ ’ਚ ਲੰਗਰ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਬਿਸ਼ਨਾ ਰਾਮ ਬ੍ਰਹਮਵਰੀ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੂਜੇ ਚੰਦਰਾਮ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੀਜੇ ਹੀਰਾ ਰਾਮ ਮਹਾਰਾਜ, ਚੌਥੇ ਬੰਸੀ ਰਾਮ ਮਹਾਰਾਜ, ਪੰਜਵੇਂ ਜਨਕ ਰਾਜ ਮਹਾਰਾਜ ਤੇ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦਾ ਸੇਵਾਦਾਰ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਦੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਨ।