ਮੌਸਮ ਦੀ ਕਰਵਟ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਚਿੰਤਤ, ਕਣਕ ’ਤੇ ਛਾਏ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਬੱਦਲ

ਦਿਨੇਸ਼ ਹੱਲਣ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਨੂਰਪੁਰਬੇਦੀ: ਨੂਰਪੁਰਬੇਦੀ ਇਲਾਕੇ ਸਮੇਤ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਮੌਸਮ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਿੱਥੇ ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕ ਕੇ ਕਟਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਾਏ ਦੀ ਫਸਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੱਟ ਕੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਤੋਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਘਿਰੇ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਈ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਸੂਤੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ ਲਈ ਇਹ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ “ਮੈਚਿਊਰਿਟੀ ਸਟੇਜ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਨਮੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 70 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ 20–25 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਦਾਣੇ ਵਿਚ ਨਮੀ ਵਧਣ ਅਤੇ ਦਾਣੇ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਣਕ ਦੀ ਗ੍ਰੇਡਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਣੇ ਵਿਚ ਅੰਕੁਰਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਿੱਜੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਫਫੂੰਦੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਲੈਕ ਪੌਇੰਟ ਅਤੇ ਸੂਟੀ ਮੋਲਡ ਦਾ ਹਮਲਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਏ ਦੀ ਫਸਲ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਮੌਸਮ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਪਈ ਕਟੀ ਹੋਈ ਰਾਏ ਦੀ ਫਸਲ ਜੇਕਰ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਮੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਤੇਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਡਿੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਫਫੂੰਦ ਅਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆਲ ਇੰਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮੇਂ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਜੰਗੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਤਰਪਾਲਾਂ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਸ਼ੀਟਾਂ ਅਤੇ ਬੋਰੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਏ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਢੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਈ ਕਿਸਾਨ ਕਣਕ ਦੀ ਕਟਾਈ ਜਲਦੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਂਬਾਈਨ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫਸਲ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਢੇਰਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਧ ਰਹੀ ਲਾਗਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀਜ਼ਲ, ਖਾਦ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਮੌਸਮ ਦੀ ਅਣਪੇਸ਼ਕੀ ਨੇ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਬਾਰਿਸ਼ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਜ ਦੀ ਘਟਤੀ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿਚ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਭਾਅ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖੇਤੀ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਫਸਲ ਨੂੰ ਸੁੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾਦਾਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਅਤੇ ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਸ਼ੀਨੀ ਸੁਕਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਮੌਸਮ ਦੀ ਅਪਡੇਟ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮੌਸਮ ਦੀ ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀ ਖੜੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਫਸਲ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਉਪਾਅ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।