"ਅਸੀਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਾਉਣੀਆਂ ਭੁੱਲ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਦਾ ਟੈਲੀਫੋਨ ਲੱਗਿਆ"

ਗੁਜ਼ਰੇ ਜਮਾਨੇ ਦੀ ਗੱਲ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਲੈਟਰ ਬਾਕਸ ਦਿਨੇਸ਼ ਹੱਲਣ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਨੂਰਪੁਰਬੇਦੀ : ਕਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਸਫ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਉਤਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਚਿੱਠੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਨਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਦੁਨੀਆ। ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚਿੱਠੀਆਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਡਾਕਖਾਨਿਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੱਗੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਲੈਟਰ ਬਾਕਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਲੈਟਰ ਬਾਕਸ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਿੱਠੀ ਆਉਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਡਾਕੀਆ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਈ ਲੋਕ ਉਸ ਵੱਲ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਅੱਜ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਡਾਕੀਆ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ, ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਚਿੱਠੀਆਂ ਸਿਰਫ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਖੈਰ-ਖਬਰ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ। ਮਾਂ ਉਹ ਚਿੱਠੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਕੀਮਤੀ ਧਰੋਹਰ ਹੋਣ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਬਦਲਦਾ ਗਿਆ, ਟੈਲੀਫੋਨ, ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਲੋਕ ਸਕਿੰਟਾ ਵਿਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸੁਨੇਹੇ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤਕਨੀਕ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਕਿਤੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵਿਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਦਿਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਨ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਪਿਰੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਗਹਿਰਾਈ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੱਲਾਂ ਛੋਟੇ ਮੈਸੇਜਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਡਾਕਖਾਨਿਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੱਗੇ ਲੇਟਰ ਬਾਕਸ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਸੁਹਾਵਣੇ ਦੌਰ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਿਆਰ, ਸਨੇਹ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਡਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਰਸਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਬਦਲ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦੌਰ ਸਾਡੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹੇਗਾ।