ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਮਚਾਈ ਸੀ ਤਬਾਹੀ; ਸੰਸਦ 'ਚ ਉੱਠਿਆ ਮੁੱਦਾ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸੰਧੂ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਠੋਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਮੰਗ

ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ, ਮੋਹਾਲੀ : ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਅੱਜ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੇ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਉਠਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪੰਜਾਬ ਹੜ੍ਹ ਲਚਕੀਲਾਪਣ ਅਤੇ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪਾਣੀ-ਭੰਡਾਰ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਆਰ.ਸੀ.ਸੀ. ਲਾਈਨਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸੰਧੂ ਨੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬਜਟ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਮੰਗ ਉਠਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।

ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਸਿਫ਼ਰ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬੋਲਦਿਆਂ ਸੰਧੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। 2023 ਅਤੇ 2025 ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 300,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸ਼ੂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਏਕੜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਬਾਰੇ, ਸੰਧੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਹੜ੍ਹ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਕੋਈ ਠੋਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਗਾਦ ਵੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ

ਸੰਧੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡੈਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਗਾਰਾਪਣ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ, ਕੁਦਰਤੀ ਡਰੇਨੇਜ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਦੀ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ 9 ਬਿਲੀਅਨ ਘਣ ਮੀਟਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰੀ ਗਾਰਾਪਣ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਗਭਗ 2 ਬਿਲੀਅਨ ਘਣ ਮੀਟਰ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ।

ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਧਾਰਤ ਹੱਲਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ

ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ 100-200 ਫੁੱਟ ਗਾਦ ਸਾਡੇ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਧਾਰਤ ਹੱਲਾਂ ਬਾਰੇ, ਸੰਧੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਮੈਪਿੰਗ, ਏਆਈ-ਅਧਾਰਤ ਬਾਰਿਸ਼ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਹੜ੍ਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਲੋੜ

ਜਲਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਹੜ੍ਹ ਬਫਰਾਂ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਰਿਆਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਤਿਮਾਹੀ ਜਨਤਕ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਦਰਿਆਈ ਸਿਹਤ ਸੂਚਕਾਂਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਡੇਟਾ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਪਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਛੱਡਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੋਣ।

ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ, ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।