ਪੀਏਸੀ ਨੇ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਕੀਤਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼

ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ’ਚ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਤੇ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਵਹਿਣਾ ਜਾਰੀ : ਪੀਏਸੀ ਬੁੱਢੇ ਦਰਿਆ ਦੀ ਹਾਲਤ ਲਈ ਜਨਤਕ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸਫਲ ਐਲਾਨਿਆ ਪੁਨੀਤ ਬਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਪਬਲਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ (ਪੀਏਸੀ) ਮੱਤੇਵਾੜਾ ਜੰਗਲ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਗੀਆ। ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਟੀਮ ਨੇ ਹੈਬੋਵਾਲ ਡੇਅਰੀ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਕੈਪਟਨ ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ ਪੁਲ, ਅਤੇ ਬੱਲੋਕੇ ਐਸਟੀਪੀ ਡਿਸਚਾਰਜ ਪੁਆਇੰਟ ਸਮੇਤ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਪੀਏਸੀ ਅਨੁਸਾਰ 4 ਐਮਐਲਡੀ ਈਟੀਪੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੈਰ-ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਬੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਸੋਧੇ ਡੇਅਰੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਗੰਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਦਬੂਦਾਰ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੀਏਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਵਾਰਾ ਜਾਨਵਰ ਖਤਰਨਾਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁੰਮਦੇ ਦੇਖੇ ਗਏ, ਜੋ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਬਾਇਓਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਬੁੱਚੜਖਾਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡਿਸਚਾਰਜ ਪੁਆਇੰਟ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਡੇਅਰੀ ਕੂੜਾ ਸਿੱਧਾ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਕਾਲਾ ਤੇ ਬਦਬੂਦਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੀਏਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਵਿਨ-ਚੈਨਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਪੁਆਇੰਟ ਤੇ ਕਾਲਾ, ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। 105 ਐਮਐਲਡੀ ਐਸਟੀਪੀ ਪੀਏਸੀ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ। 150 ਐਮਐਲਡੀ ਐਸਟੀਪੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਕਟ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ। ਪੀਏਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਨਿਰੀਖਣ ਸੀਵਰੇਜ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਸੋਧਿਆ ਡੇਅਰੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਜੱਸੀਆਂ, ਹੈਬੋਵਾਲ ਡੇਅਰੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਬੀ ਐਂਡ ਸੀ ਤੋਂ ਕੂੜੇ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣਾ ਸਾਰੇ ਐਸਟੀਪੀ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੰਗਾਈ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਪਲੇਟਿੰਗ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਸਮੇਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਸੂਚਕ ਟੀਡੀਐਸ 734 ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਰੀ ਪੀਐਚ (>8) ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਪੀਏਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਗਿੱਲ ਹਲਕਿਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਜਨਤਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਧਦੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੀਏਸੀ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਡਿਫਾਲਟ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ ਜਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ , ਸਾਰੇ ਈਟੀਪੀ/ਐੱਸਟੀਪੀ ਦੀ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ, ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਲਈ ਨਿਆਂਇਕ ਦਖਲ, ਹੁਣ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਆਫ਼ਤ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਰੰਤ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਉਪਾਅ ਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਨਾ ਬਦਲ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋਣਗੇ। ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਬਾਕਸ- ਪੀਏਸੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਪੀਏਸੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (ਪੀਪੀਸੀਬੀ), ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਐੱਮਸੀਐੱਲ), ਪੰਜਾਬ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਬੋਰਡ (ਪੀਡਬਲਿਯੂਐੱਸਐੱਸਬੀ) ਦੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੀਏਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਈਟੀਪੀ ਤੇ ਐੱਸਟੀਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਜਨਤਕ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਘੋਰ ਬਰਬਾਦੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਆਪਰੇਟਰ ਖਿਲਾਡੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ’ਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਬਾਕਸ- ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਮਨੁੱਖੀ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਕਟ ਪੀਏਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬੇਕਾਬੂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਘੋਰ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।