ਪੀਏਸੀ ਨੇ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਸੰਗਮ ਸਥਾਨ ਦਾ ਕੀਤਾ ਤੱਥ-ਖੋਜ ਦੌਰਾ

ਪੁਨੀਤ ਬਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪਬਲਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ (ਪੀਏਸੀ) ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਲੀਪੁਰ ਨੇੜੇ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੰਗਮ ਸਥਾਨ ਦਾ ਤੱਥ-ਖੋਜ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਵਾਤਾਵਰਨਿਕ ਤਬਾਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਣਾਲਿਕ ਨਾਕਾਮੀ ਤੇ ਜੀਵਨ, ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਤੇ ਲੋਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੀਏਸੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਵੱਲੋਂ ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਬਦਬੂਦਾਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਸਿੱਧਾ ਸਤਲੁਜ ਵਿੱਚ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਗਮ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਟੀਡੀਐੱਸ: 939 ਅਤੇ ਪੀਐੱਚ ਪੱਧਰ: 9 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਪਦੰਡ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨਿਕ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੀਏਸੀ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਮਨਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੈਨੀਪਾਲ ਅਤੇ ਕਰਨਲ ਸੀਐੱਮ ਲਖਨਪਾਲ ਮੈਂਬਰ, ਪਬਲਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਮੱਤੇਵਾੜਾ ਜੰਗਲ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਸਖੱਤ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ, ਲੋਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਾ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਮਲਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਓਸਾਹਣ ਨੇ ਗਹਿਰਾ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਨਿਕ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੀਏਸੀ ਆਪਣੀ ਤੱਥ-ਆਧਾਰਿਤ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨਿਕ ਸੰਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਨਦੀਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਹੈ। -ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਉਲੰਘਣਾ ਪੀਏਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਦਯੋਗ ਅਜੇ ਵੀ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਅਧੂਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਗੰਦਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਜ਼ੀਰੋ ਲਿਕੁਇਡ ਡਿਸਚਾਰਜ (ਜੈਡਐਲਡੀ) ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ।ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਲੰਘਣਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਸਭ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਨਾਕਾਮੀ ਹੈ। -ਡੇਅਰੀ ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇਕ ਅਸਫ਼ਲ ਮਾਡਲ ਪੀਏਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਜਪੁਰ ਅਤੇ ਹੈਬੋਵਾਲ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਡੇਅਰੀਆਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸੋਧਿਆ ਕੂੜਾ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।ਸਿੱਧਾ ਨਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਵਿਚ ਛੱਡ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਟਿਕਾਊ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਯੋਜਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। -ਜਲ ਜੀਵ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਢਹਿ ਜਾਣਾ ਪੀਏਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਲੁਜ ਵਿਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਿ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਖੁਰਾਕੀ ਲੜੀ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਇਹ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। -ਲੋਕ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪੀਏਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕੈਂਸਰ, ਚਮੜੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸੰਕਟ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। -ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਾਕਾਮੀ ਪੀਏਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯੰਤਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲਾਗੂਕਰਨ।ਕੋਈ ਸੁਤੰਤਰ ਵਾਤਾਵਰਨਿਕ ਆਡਿੱਟ ਨਹੀਂ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਨਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ। -ਰਾਜਨੀਤਕ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਬਨਾਮ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਪੀਏਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਉਲੰਘਣਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਜਨਤਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਸੱਚੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। -ਪਬਲਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਪੀਏਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਜਨਤਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਾਲ ਜ਼ੈੱਡਐੱਲਡੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਦੰਡਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਮਾਂਬੱਧ ਡੇਅਰੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਹੱਲ,ਵਾਤਾਵਰਨ ਪੱਖੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ-ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜਨਤਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਆਡਿਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ-ਸਤਲੁਜ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪੱਖੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਤੈਅ ਕਰਨਾ। ਜ਼ਮੀਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸੰਕਟ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਹੈ ਬਲਕਿ ਡੂੰਘਾ ਨੈਤਿਕ ਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਹੈ। ਸਾਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਸਾਖੀ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਤੇ-ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ-ਸਾਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। -ਪੀਏਸੀ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਪੀਏਸੀ ਨੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੰਭਾਲਕ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ। ਪੀਏਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਵਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਭਿਆਨਕ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ।--