ਸੀਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜ ਅਧਿਐਨ 'ਚ ਖ਼ੁਲਾਸਾ; ਦੱਖਣੀ-ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ 'ਚ ਖਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ

ਜਾਸ, ਜਗਰਾਓਂ : ਸੀਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਡੀਨ ਡਾ. ਸਤਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਮੋਹਰੀ ਖੋਜ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਤੁਲਨ, ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪਾਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਡੂੰਘੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀਟੀਯੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋ-ਚਾਂਸਲਰ ਡਾ. ਮਨਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸੀਟੀਯੂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਡੀਨ ਡਾ. ਸਤਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਖੋਜ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਇੱਕ RUSA 2.0 ਖੋਜ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਅਤੇ ਟੋਕੀਓ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਾਪਾਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੁਵੱਲੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸ ਵਿਆਪਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਿਹਤ ਜੋਖਮਾਂ, ਇਸਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕਾਂ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ

ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਸਤਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਖੋਜ ਦੌਰਾਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਮਾਤਰਾ ਪਾਈ ਗਈ। ਬਠਿੰਡਾ: 0.8 ਤੋਂ 531.8 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ, ਮਾਨਸਾ: 0.5 ਤੋਂ 475.1 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ, ਮੋਗਾ: 0.2 ਤੋਂ 360.2 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ, ਬਰਨਾਲਾ: 0.1 ਤੋਂ 122.3 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ।

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO, 2011) ਨੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ 30 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ 63 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੈਂਪਲ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਏ

ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ 63 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੈਂਪਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਏ ਗਏ, ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ 67 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਮੋਗਾ: 43 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਬਰਨਾਲਾ: 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ। ਖੋਜ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ 200 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਡੂੰਘੇ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ। ਇਹ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਵਰਤੋਂ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਜਾਣੋ

ਖੋਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ: ਕੁਦਰਤੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਬਣਤਰ (ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਨ), ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ, ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਬੇਕਾਬੂ ਭੂਮੀਗਤ ਨਿਕਾਸੀ, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣਾ। ਲਗਾਤਾਰ ਭੂਮੀਗਤ ਨਿਕਾਸੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਕਸੀਕਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਕੁਝ ਉੱਨਤ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਇਲਾਜ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਾਤੂ-ਜੈਵਿਕ ਢਾਂਚੇ, ਮੇਸੋਪੋਰਸ ਸਿਲਿਕਾ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਆਕਸਾਈਡ ਨੈਨੋਮੈਟੀਰੀਅਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਸੋਖਣ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।