ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਧੜਕਣ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਸ ਹਨ ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ

ਜਨਮ ਦਿਨ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼

ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਮੱਲ੍ਹੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ

ਕਪੂਰਥਲਾ : ਜਦੋਂ ਨਦੀਆਂ ਗੰਦਗੀ ਵਿਚ ਦਮ ਤੋੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਧਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਨ ਸੰਤ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਚੇਵਾਲ, ਇਕ ਸੰਤ, ਇਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਰੱਖਿਅਕ, ਇਕ ਲੋਕ ਸੇਵਕ ਤੇ ਇਕ ਜੀਵੰਤ ਮਿਸਾਲ ਕਿ ਇਕੱਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

*ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਧਰਮ ਤੇ ਸੇਵਾ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਕੇਵਲ ਬਾਣੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁੱਖ, ਗੰਦਗੀ, ਅਨਿਆਂ ਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੰਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਇਬਾਦਤ ਹੈ।

*ਕਾਲੀ ਵੇਈਂ ਦੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਲੀ ਵੇਈਂ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੰਦੇ ਨਾਲੇ ਵਿਚ ਬਦਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਸਫਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਨੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਡ ਦੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੱਥੀਂ ਗੰਦਗੀ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕੀਤਾ। ਜਿਥੇ ਕਦੇ ਬਦਬੂ ਸੀ, ਉਥੇ ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਵਗਿਆ। ਜਿਥੇ ਮੌਤ ਸੀ, ਉਥੇ ਜੀਵਨ ਆਇਆ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਦੀ ਦੀ ਸਫਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਅਦੁੱਤੀ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵੱਲੋਂ “ਹੀਰੋ ਆਫ ਦਿ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ” ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਰਲਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।

*ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ : ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਦੀ ਹੋਰ ਮਿਸਾਲ

ਕਾਲੀ ਵੇਈਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਨੇ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਇਸ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗੰਦਗੀ ਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ, ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੱਜ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੰਛੀ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵੈਕਿਊਮ ਟੈਂਕਰ ਵੀ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਜੋ ਡੇਅਰੀਆਂ ਦਾ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਨਾ ਪਏ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਲੋਚਨਾ ਨਹੀਂ, ਹੱਲ ਦੇਣ ਦੀ ਸੋਚ ਹੈ।

*ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼

2022 ਵਿਚ ਸੰਤ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਚੇਵਾਲ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ ਪਰ ਉਹ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹੀ ਸੰਤ ਰਹੇ, ਸਾਧਾਰਣ, ਸੱਚੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਆਨ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸੀ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਆਵਰਣ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਅਪਾਹਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਉਠਾਇਆ।

*ਧੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ

ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਿਆ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਰਹੇ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਬਚਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੇ ਧੀਆਂ ਲਈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਜੋ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਮੁੜ ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਧੀ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਪੂਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।

*ਅਸਰ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ

ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਦਾ ਕੰਮ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸੇਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਬਾਦਤ ਹੈ, ਧਰਮ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਏ। ਅੱਜ ਸਾਫ਼ ਵਗਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਉਮੀਦ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵੀ ਹਨ।

*ਇਕ ਜਿਊਂਦੀ ਵਿਰਾਸਤ

ਸੰਤ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਚੇਵਾਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਇਕ ਸੋਚ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਕ ਐਸੀ ਸੋਚ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਨੀਅਤ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦਰਿਆ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਮਾਜ ਵੀ। ਇਹੀ ਹਨ ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ। ਇਹੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਇਹੀ ਹੈ ਕਾਰਨ ਕਿ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਧੜਕਨ ਹਨ।

--

ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਜੀ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਰਹੀਆਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਅਡਿੱਠੇ ਰਹੇ।